Milletlerarası Özel Hukukun Konusu

Necla ÖZTÜRK | Eğitim, Yaşam | 06 Ağustos 2009 | 12 Yorum

Milletlerarası Özel Hukukun Konusu

Üniversite öğrencileriyle birlikte öğrenmek ve zenginleşmek gibi, dünyanın en keyifli işlerinden birini yapıyorum. Gençlerden inanılmaz şeyler öğreniyor, ben de onlara elimden geldiğince bildiklerimi, deneyimlerimi aktarmaya çalışıyorum. Konumuz ise, genel anlamda ‘Hukuk’, benim alanım itibariyle ‘Milletlerarası Özel Hukuk‘.

Siz sevgili okurlarla da, benzer bir sinerji yakalayabilecegimizi umuyorum.

Milletlerarası Özel Hukuk nedir?

Peki nedir, ‘Milletlerarası Özel Hukuk’un kapsamına giren konular. Bunu bir anımı paylaşarak açıklamak istiyorum sizlere.

Her yıl, fakültedeki ilk dersimde, öğrencilere, ‘Milletlerarası Özel Hukuk’ başlığı altında hangi konuları işleyeceğimizi, yani bu dersin konusunu kısaca anlatır, ön bilgi veririm. Elbette karşımdaki öğrenci kitlesi her zaman hukuk fakültesi öğrencisi olmuyor. Bazen diğer fakültelerden gelen talepler doğrultusunda, alanımızla ilgili derslere girdiğimiz oluyor.

İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Uluslararsı İlişkiler Bölümüne, Milletlerarası Özel Hukuk anlattığım bir dönemdi. Öğrenciler çok genel bir hukuk bilgisine sahip olduğu için, konuyu mümkün olduğunca basitleştirerek ve ilgilerini çekecek örnekler vererek anlatmam gerekiyordu.

İlk ders

İlk derste şöyle bir giriş yaptım.

“Arkadaşlar, bu yıl sizlerle birlikte, Milletlerarası Özel Hukuk başlığı altında,

Türk Vatandaşlık Hukuku,

Türk Yabancılar Hukuku,

Kanunlar İhtilafi Hukuku ve

Milletlerarası Usul Hukuku konularını inceleyeceğiz.

qmark_1Türk Vatandaşlık Hukuku başlığı altında, örneğin, ben bir Türk vatandaşıyım ve Amerikan vatandaşı Bernard ile evleniyorum. Bernard Türk vatandaşlığını kazanmak istiyor. Peki bu mümkün müdür, mümkünse şartları nelerdir? Diyelim ki, bir süre sonra anlaşamadık ve boşanmaya karar verdik. Bu boşanma sonucunda, evlenme suretiyle Türk vatandaşlığını kazanmış olan Amerikalı eşim, Türk vatandaşlığını kaybeder mi? Türk vatandaşlığının kaybı nasıl ve hangi şartlarda mümkün olur? Bu ve buna benzer konuları, Türk Vatandaşlığı Kanunu hükümlerini okuyarak, birlikte tartışacağız ve değerlendireceğiz.

Yabancılar Hukuku başlığı altında ise öncelikle kimlere yabancı denir, Türk hukukunda, yabancıların sahip olduğu hak ve ödevler nelerdir? Örneğin, yabancı, Türkiye’de her türlü işte çalışabilir mi? Avukatlık, hakimlik, noterlik, doktorluk, öğretmenlik, terzilik ya da aklınıza ne gelirse işte, fakültenin kantininde çaycılık yapabilir mi mesela? Yapabilirse hangi koşulları gerçekleştirmesi gerekir? Yabancılar, Türkiye’ye nasıl giriş yapabilirler? İngiliz vatandaşı Marta, elini kolunu sallaya sallaya, Atatürk Havaalanına gelerek, ben geldim, ülkenizi gezmek istiyorum diyebilir mi? İstediği kadar ülkemizde kalabilir mi? Farzedelim ki, ülkemizi çok sevdi, ‘Türk insanı da çok cana yakınmış canım, ne yapacağım İngiltere’ye dönüp de’ dedi ve ülkemizde yaşamak istedi. Ülkemizde ikamet edebilir mi? Oy kullanabilir mi? Siyasi partilere üye olabilir mi? İşte bu ve buna benzer konular da yabancılar hukukunun kapsamına girer ” dedim. Kanunlar ihtilafı ve milletlerarası usul hukukunu da kısaca açıkladım ve rutin derslerimize başladık.

Bazen açıklama gerekiyor

Birkaç hafta sonra, kanunlar ihtilafınından konu açıldı. Hukuk öğrencileri için bile oldukça farklı olan bu alanı, hukuk eğitimi almamış öğrencilere anlatmak bazen güç oluyor.

“Kanunlar ihtilafı, diğer hukuk dallarından biraz farklıdır, çünkü kanunlar ihtilafını düzenleyen kanunumuz, Türk Medeni Kanunu ya da Ceza Kanunu gibi, ‘emredici kurallar’ içermez. Yani, hakime uyuşmazlık hakkında nasıl karar vermesi gerektiğini söylemez. Bunun yerine, hangi ülkenin hukukunu uygulaması gerektiğini gösterir. Bu nedenle de, bu kurallara “gösterici kurallar“ diyoruz‘ dedim.

law_3Tabii öğrenciler pek bir şey anlamadılar. Ben de ilgilerini çekmek için, şöyle bir örnek uydurdum. ”Farzedelim ki, ben, bir Türk vatandaşı olarak, Amerika’da tanıştığım Italyan Alfredo’ya aşık oldum. Bu öyle büyük bir aşk ki, Amerika’da yaşayan Alfredo dayanamayıp Türkiye’ye geldi ve evlendik. Bir süre sonra, her ilişkide olduğu gibi sorunlar yaşanmaya başlandı ve birbirimizi daha fazla yıpratmayalım deyip boşanmaya karar verdik. Şimdi… Birimiz Türk vatandaşı, diğerimiz Amerika’da ikamet eden, İtalyan asıllı bir Amerika’lı. Peki bu halde, boşanma davasına bakan hakim, hangi ülkenin hukukuna göre boşanma sebeplerinin gerçekleşip gerçekleşmediğine karar verecektir. Hepinizin “elbette Türk hukuku hocam” dediğini duyar gibiyim. Peki bu her zaman adil olur mu sizce. İşte kanunlar ihtilari kuralları, birden fazla ülke hukukunu ilgilendiren bir uyuşmazlıkta, hakime hangi ülkenin hukukunun uygulayacagını gösterir’ dedim.

İlerleyen haftalarda öğrencilerin sordukları sorular o kadar ilginçleşmeye başladı ki, konuya gerçekten büyük bir ilgi duyduklarını, derslerde verdiğim örnekler üzerinde kendi aralarında tartıştıklarını düşünmeye başladım. Elbette, hukuk fakültesi öğrencisi olmayan bu gençlerin, konuya ilgisi beni çok mutlu ediyordu.

Şaka gibi…

Bir gün derste, Hollanda’lı eşimin ölümü üzerine, mirasın hangi hukuka göre paylaştırılacağı konusunu tartışırken, arka sıralarda oturan bir öğrencim, biraz mahçup bir tavırla ve yüzü hafiften kızararak elini kaldırdı ve söz istedi.

“Hocam, benim iyice kafam karıştı. Tanrı aşkına, siz İtalyan eşinizden ne zaman boşandınız da Hollanda’lı ile evlendiniz” demez mi..

Önce şaka yapıyor zannedip gülümsedim.. Ama öğrenci çok ciddiydi.. Meğer, bu soruyu soran öğrencim gibi, başka öğrenciler de verdiğim örnekleri gerçek zannederlermis. Ben öyle anlatıyormuşum ki, farazi örnekler olduğunu tahmin etmelerine rağmen, ‘yok canım, bu kadar da olmaz. Bu örneklerde kesin gerçeklik payı vardır‘ diyorlarmış.

Tahmin edebileceğiniz gibi, hem ben, hem de öğrencilerim, ne zaman aklımıza gelse dakikalarca güldük bu olaya. Bense, asla kendimi örnek göstererek ders anlatmamam gerektiğini, bu şekilde, öğrencilerim sayesinde, öğrenmiş oldum.

Sevgili okurlar, umuyorum unutamadığım bir anımla, bu sütunda, sizlere, kural olarak, hangi konularda yardımcı olabileceğimi bir nebze olsun açıklayabilmişimdir.

Pek çok sevgiler, saygılar…

Yrd. Doç. Dr. Necla ÖZTÜRK

NOT:Yazarın makalelerinde yazdıkları, bilgilendirme amacına yönelik olup, hukuki yardım olarak telakki edilmez, aleyhine delil olarak kullanılamaz.

 


İlgili Yazılar

  • No Related Post


12 Responses to “Milletlerarası Özel Hukukun Konusu”

  1. Oguzhan ALAY diyor ki:
    07 Ağustos 2009, 00:24

    Gercekten cok onemli bir konuya gunluk yasamdan harika orneklemelerle farkli bir tarzda aciklamalar getirmissiniz.Esleri yabanci uyruklu olan yuzbinlerce Turk insani icin kaynak olabilecek bir yazi dizisi basliyor bence.Cunku o kadar cok sorulan konulardan biriydi ki sizin alaniniz..

    Sabirsizlikla yazilarinizi takip edecegiz.Klavyenize ve yureginize saglik..
    Sevgiler…

    Cevapla
    • Necla Ozturk diyor ki:
      07 Ağustos 2009, 21:01

      Cok tesekkur ederim.
      Haklisiniz, ozellikle yabanci ile evli Turk vatandaslarimizin karsilastiklari ozel hukuk sorunlarinda, elimden geldigince aydinlatmaya calisagim okurlari.

      Selamlar,

  2. İlkay Çıkla diyor ki:
    07 Ağustos 2009, 13:17

    Necla hocanın bir öğrencisi olarak alanında çok başarılı bir öğretmen olduğunu belirtmek isterim.
    Hocam yazılarınız çok güzel ve ben en çok bu bilgi amaçlı olanı beğendim.

    Cevapla
    • Necla Ozturk diyor ki:
      07 Ağustos 2009, 21:03

      Ilkaycigim, nazik sozlerin icin cok tesekkur ederim. Sen de benim en iyi ogrencilerimden biriydin ve hala da oylesin..

      Herseyin gonlunce olmasini diliyorum,

      Pek cok sevgiler,

  3. Mustafa Eren diyor ki:
    08 Ağustos 2009, 03:32

    Sevgili Necla Hanim,
    Yazilarinizda tam anlami ile can alici noktalara temas ediyorsunuz. Bu nedenle sizi tüm enerjimle tebrik ediyorum. Kolay gibi görünen ama icersinde bir cok bürokratik engeli barindiran bu konuyu, tabiri caiz ise “ballandira ballandira” anlatim tarziniz ile. Parmaklarimi emerek okudum ;) Harikasiniz. Devamli yazilarinizi bekliyorum.

    Saygilarimla

    Cevapla
  4. Didem diyor ki:
    08 Ağustos 2009, 12:25

    Emeklerinize sağlık… Hukuk alanındaki kuralları, tanımlamaları, açıklamaları hukuk okumamış birinin anlaması çok zor. Ancak siz böyle anlatınca anlamak çok kolay olmuş. Sohbet havasındaki “Ciddi” yazılara bayılırım. Okuyucunuzu, dinleyeninizi önemsiyorsunuz demek… Kimbilir belki bir gün size Milletlerarası Özel Hukuk hakkında danışacak şeylerim olur :) Umarım sıkıntılı olmayan danışmanlıklar almam gerekir tabii ki… Tekrar yüreğinize sağlık…

    Cevapla
    • Necla Ozturk diyor ki:
      08 Ağustos 2009, 19:59

      Didem Hanim,
      Iltifatlariniz icin tesekkur ederim.
      Alanimla ilgili her turlu sorununuzda elimden geldigince yardimci olmaya calisirim elbette.
      Hukuksal sorunlar degil, guzellikler sizinle olsun.
      Saygilarimla,

  5. Necla Ozturk diyor ki:
    08 Ağustos 2009, 12:27

    Mustafa Bey,
    Oncelikle bu benim ilk yazim.Bu nedenle zaten, konunun kapsaminin, ozellikle hukukcu olmayanlar tarafindan daha iyi anlasilabilmesi icin, beni gulumseten bir animdan yola cikarak anlatmaya calistim.
    Gerek Turk vatandaslik hukuku, gerek yabancilar hukuku, gerekse icinde yabanci unsur bulunduran ozel hukuk uyusmazliklarinda ne yazik ki, teori ile pratik her zaman cok ortusmuyor. Dolayisiyla, soylediginizde haklisiniz. Isin burokratik yonu cok daha karmasik ve hukuki duzenlemelere gore bazi farkliliklar da, bulunabiliyor. Yeri geldigince ve somut sorunlar bana iletildikce, bu konulara da deginmek isterim elbette.
    Saygilarimla.

    Cevapla
  6. Yalçın Sert diyor ki:
    10 Ağustos 2009, 06:29

    Cok guzel bir yazi. Internette genelde “nasil yesilkart alirim? Nasil vatandas olurum?” yazilarindan gecilmiyor ama yesilkart almakla, vatandas olmakla bitmiyor tabii. Bahsettiginiz tur cift ulkenin vatandaslarinin enlenmesi sonucunda kazanilan (ve kaybedilen) haklarimizi da bilmemiz gerekli. Acikcasini isterseniz ben de cok dusunmemistim bu yonunu olayin, artik sayenizde neleri bilmedigimizi ogrenecegiz.

    Cevapla
  7. Necla Ozturk diyor ki:
    12 Ağustos 2009, 03:18

    Tesekkur ederim.
    Birbirimizden ve birlikte ogrenecegiz diye dusunuyorum. Olayin ne yazik ki, teorik ve uygulama olmak uzere iki yonu var. Ozellikle somut sorunlar iletildikce, eminim ben de hic dusunmedigim ve bilmedigim konulari, hukuksal bosluk olan alanlari ya da teoriden farkli olan uygulamadaki ornekleri ogrenecegim.
    Selamlar.

    Cevapla
  8. Esma Eskili diyor ki:
    01 Eylül 2009, 08:41

    Sevgili arkadasim Necla,

    Yeni yazi hayatinda basarilar diliyor, seni en kisa surede tekrar NY’ta gormeyi umut ediyoruz…
    Oguzhan Bey, arkadasimi caldiniz gitti vallahi…
    size de iyi sanslar,
    Best, Esma Eskili

    Cevapla
    • Necla Ozturk diyor ki:
      08 Eylül 2009, 22:38

      Sevgili Esma,
      Cok tesekkurler, yazimi okumussun.
      Ben de diliyorum, NY ya da Turkiye’de, nerde olursa olsun farketmez, gorusebilmeyi.
      Ayrica, Onlar beni calmadi, ben kactim :)
      Kendine iyi bak canim.
      Necla

Yorum Yaz