Danışman Firmalar

Danışman firmalar, hizmet ettikleri şirketlerden farkli özelliklerdeki elemanlar için farkli seviyelerde ücret alıyorlar. Bizler tabiki bu rakamları bilmiyoruz; dolayısıyla kafa avcılarının kârı, müşteriye fatura ettiği ve size ödediği miktar arasındaki fark olduğu için, bu farkı mümkün olduğunca arttırmaya çalışıyorlar. Bu da mümkün olan en az ücretle sizinle anlaşmasına bağlı. Eğer sizin istediğiniz ücret çok geldiyse, sizi beklemede tutup o sırada başka adaylarla görüşerek, müşteri firmanin istediği özelliklere sahip ve istediği ücrete yakın rakamlara çalışacak başka bir eleman arıyor. Bulursa zaten sizi bir daha aramasına gerek kalmıyor. Siz telefonla arasanız bile size geri dönmüyor; çünkü amacına ulaşmış durumda. Ama, sizi tekrar arıyorsa, sizin yerinize başka elaman ya bulamamış ya da bulduğu elemanlar müşteri firmanın istediği kriterleri karşılamıyor demektir. Böyle bir durum ise sizin avantajınıza aslında; bu şekilde istediğiniz rakama yakın bir anlaşma yakalama şansınız yüksek demektir. Ama kafa avcılarıyla istediğiniz rakama anlaşsanız dahi insanın içinde yine de “acaba” sorusu kesinlikle kalıyor; “Acaba biraz daha mı rakamı yükseltseydim?”, “Sign-on bonus da istese miydim?” vb. İyi bir ücrete anlaşıp anlaşmadığınızı, yeni işyerinizde çalışmaya başladıktan sonra çay-kahve aralarında konuştuğunuz mekleştaşlarınızın satır aralarında söylediklerinden çıkartabiliyorsunuz.

Maaşlı Pozisyonlar

Danışman olarak değil de, daimi eleman (permanent/employee) olarak iş arıyorsanız, bu durumda maaş konusu muhtemelen en son gündeme gelecek konudur. Böyle olması da çalışan olarak sizin yararınıza olabilir. Bu tür iş başvurularında, mülakatlar en az 2-3 aşamadan oluşur. Önce özgeçmişiniz, bir HR görevlisi tarafından ön-elemeden (pre-screening) geçirilir. Bundan sonra, işe almadan sorumlu müdür veya HR görevlisi sizinle irtibata geçip, uygun bir zamanda telefon mülakatı için randevu verir. Telefon mülakatında her şey yolunda gider ve kısa listeye (short-list) isminiz alınırsa, sonraki aşama yüz-yüze mülakat aşaması ki, bunda da doğrudan şirketin ofisine gidip bir toplantı odasında sizinle birlikte çalışması muhtemel insanlardan oluşan bir grubun önünde mülakata girersiniz. Buraya kadar her şey iyi gitti diyelim ve sonunda maaş konusuna gelindi. Eğer, işe almadan sorumlu müdür sizi çok beğenmiş ve sizi işe almayı kafasına koymuşsa, size ilk önerilen rakamı esnetip daha yukarıya çekebilir. Şirketler bu konuda esnekliğe sahiptirler. Dolayısıyla, mülakattaki performansınıza, özelliklerinize ve satış-pazarlama yeteneğinize bağlı olarak, şirketin verebileceği maaş aralığının en üst diliminde işe başlamanız mümkün.

Bununla birlikte, maaş pazarlığını etkileyen başka faktörler de var. En başta ekonominin ve sizin çalıştığınız sektördeki iş piyasasının durumu. Sizin başvurduğunuz pozisyona en az 20 başvuru olmuş ise bu durumda üstünlük maalesef şirkete geçmiş oluyor ve kafalarındaki rakamı size empose etmeleri daha kolay oluyor. Çünkü kabul etmediğiniz takdirde sırada bekleyen bir düzine aday daha var mevcut açık pozisyon için. Böyle bir durumda, maaş pazarlığını yaparken işi kaçırma olasılığını da göz önüne alarak bir denge kurmanız kaçınılmaz oluyor. Yani, başvurduğunuz iş, gerçekten istediğiniz bir iş ise, bu sefer sizin maaş konusunda esnek olmanız gerekebiliyor.

Nasıl ki uçaklarda neredeyse hiçbir koltuk aynı fiyata satılmıyorsa, işyerlerinde de aynı işi yapan elemanlar da aynı ücreti almıyorlar. Örneğin, piyasanın iyi olduğu bir dönemde işe girmiş ve sizin özelliklerinizin yarısına bile sahip olmayan bir meklektaşınız, sizden %10-20 daha fazla kazanıyor olabilir. Ve aradan kaç yıl geçerse geçsin, bu ücret farkı kolay kolay kapanmayacağı için, daha sonraki dönemlerdeki ücret artışı için, iş değiştirmek ve başka bir şirkette daha iyi bir maaşla ve daha iyi bir pozisyonla işe başlamak daha akıllıca olabiliyor.
Son olarak, göçmenlik statünüz de size önerilen maaşı etkiliyor. Diyelim ki, vizeyle ilk defa çalışmak için geliyorsunuz; ABD’de hiç bir iş tecrübeniz de yok. Bu durumda size önerilen ücret daha düşük olabiliyor. Şirketler H1’ı “vasıflı iş gücü” yanında “ucuz işgücü” olarak da görmeye başladığından bu yana (istisnalar hariç) ücret konusunda olumsuzluklar yaşanıyor. H1’lı iken işe başladığım ilk projede, hemen hemen aynı işi yaptığımız bir çalışandan yılda %10 daha az ücret aldığımı öğrenmem bir yılımı almıştı. Yine benzer işler yaptığımız başka bir çalışandan ise, %15 daha fazla kazandığımı öğrendiğimde aradan bayağı zaman geçmişti. Sonuç olarak, H1 ucuz iş gücü olarak görülse de, sizin mülakat sırasındaki performansınız (hatta ingilizce seviyeniz), size önerilecek rakamı doğrudan etkileyecektir. Anlaştığınız rakamın en az bir sene değişmeden kalacağını aklınızda tutarak, pazarlığınızı ona göre yapıp, gelecek teklifi bu şekilde değerlendirmeniz gerekiyor.

Hakan BATIKHAN

Sözlü olarak:

• derogatory comments of a sexual nature or based on gender
• comments about clothing, personal behavior, or a person’s body
• sexual or gender-based jokes or teasing
• requests for sexual favors
• repeated requests for dates
• terms of endearment, such as “honey,” “dear,” “sweetheart,” “babe”
• references to an adult as “girl” or “boy,” “doll” or “hunk”
• sexual innuendoes or stories
• leers
• grunts
• wolf whistles
• catcalls
• hoots, sucking noises, lip-smacks and animal noises
• tales of one’s partner’s sexual inadequacies or prowess
• tales of sexual exploitation
• graphic descriptions of pornography
• demands such as, “Hey, baby, give me a smile”
• exaggerated, mocking “courtesy”
• obscene phone calls
• lies or rumors about a person’s personal or sex life
• puns such as turning work discussions to sexual topics

Fiziksel olarak:

• leaning over, invading a person’s space
• inappropriately touching a person or person’s clothing
• “accidentally” brushing sexual parts of the body
• indecent exposure, mooning or flashing
• blocking someone’s path with the purpose of making a sexual advance
• uninvited neck massaging
• deliberately touching sexually, or brushing up against, or pinching
• pressing or rubbing up against a person
• stalking
• grabbing
• kissing, hugging, patting, stroking
• actual or attempted sexual assault
• staring
• looking up and down (elevator eyes)
• making derogatory gestures of a sexual nature
• giving sexually suggestive looks
• making facial expressions of a sexual nature; winking, licking lips

Görsel olarak:

• posters, cartoons, drawings, calendars, pinups and pictures of a sexual nature
• electronic bulletin boards/computer graphics of a sexual nature
• knick-knacks and other objects of a sexual nature

Cinsel tacizin de dereceleri vardır elbet. Açık bir fıkra, fiziksel bir taciz kadar tepki görmez kesinlikle. Ancak bunun derecesi tacizi yapana göre değil taciz edilene ve o andaki ortama göre belirlenir. Aslında cinsel taciz olabilecek davranışlar genelde herkesçe kaba taslak aynı olmasına rağmen çevremizde etkileşimde bulunduğumuz insanların cinsiyeti, değişik yaşam çeşitleri ve değişik yetişme koşulları nedeniyle farklı algılanabilmektedir. İnsanların cinsiyetlerini bir kenara bırakın, birisi için komik bir şaka olarak nitelendirilen bir espri bir başkası için kesinlikle hoş karşılanamayacak bir cümle olabilir. Cinsel tacizin “baskası tarafından hoş karşılanmayan cinsel içerikli yazı, resim, söz ve davranış” şeklindeki tanımında yer alan “başkası” anahtar kelimedir. Yapılan davranışın algılanışı tamamen bizim dışımızda olduğundan, herhangi bir riske girmemek için aşağıdaki noktalara dikkat etmek gerekir:

• Çevrenizdekilere saygı duyun
• Bir davranışta bulunmadan önce düşünün
• Şaka yapmadan önce daha iyi düşunün
• Diğer insanların farklı düşünebileceğini unutmayın
• Çok inanmasaniz bile genel toplum kurallarını yabana atmayın

Ve düşünün:

• Böyle bir davranış eşinize, çocuğunuza, kardeşinize yapılsa nasıl hissederler?
• Böyle bir davranış eşinize, çocuğunuza, kardeşinize yapılsa siz nasıl hissedersiniz?
• Böyle bir davranışınız ofiste örnek olarak insanlara söylense nasıl hissedersiniz?
• Davranışınız başkasını incitebilir mi?
• Davranışınızın yanlış anlaşılma olasılığı ve sonucu ne olabilir?

Eğer bu soruların herhangi birinin cevabından hoşnut değilseniz , o davranışta bulunmamanız en iyisidir.

Bütün bunların dışında davranışınızdaki “niyet” değil, davranışınızın karşınızdakinde yarattığı etki önemlidir. Şikayet olduğunda “ben o niyetle yapmamıştım” demek iyi bir savunma değil, sizi kurtarmaz. Buna ek olarak davranışın tekrarı suçu, dolayısı ile cezayı arttırır. Örneğin bir davranısınızın hoş karşılanmadığını hissederseniz veya bu size direk söylenirse, o defalık davranışınız hoş görülebilir ancak tekrarı durumunda “daha önce yapmıştım kimse alınmadı” kesinlikle geçerli bir mazeret değildir. Aksine olayın bilincinde olduğunuzu gösterir.

Aslında University of Maryland‘de “graduate administrative assistant” olduğum zaman da “Cinsel Taciz Semineri”ne katılmıştım ama üzerinden yıllar geçti. Evet biliyorum kulağa komik geliyor: Cinsel Taciz Semineri Daha sonra da çalıştığım şirkette cinsel taciz eğitimi aldım ve şu anda bu eğitim sonundaki testten %97 almış “cinsel taciz sertifikalı” biri olarak yazıyorum. Artık sertifikalıyım, rahat rahat taciz edebilirim gibi geliyor kulağa. Halbuki tam tersi. Bu yazımın hiç bir hukuksal bağlayıcılığı olmamakla birlikte biraz olsun cinsel taciz nedir, ne değildir kısaca açıklamak için yazıyorum. Yazacaklarımın çoğu eğitim sırasında bize anlatılardan aldığım notlardan.

Amerika’da vatandaşlık hakları (Civil Rights), yaş ayırımcılığı (Age Discrimination in Employment Act), özürlü vatandaş hakları (Americans with Disabilities Act) ve eşit maaş hakkı (Equal Pay Act) kadar büyük önemi var cinsel tacizin (Sexual Harassment). Dünya çapında aynı olması beklenir ama ne yazık ki değil göründüğü kadarıyla. Peki nedir cinsel taciz ? Duygusal ve manevi olarak oldukça yüklü ve göreceli olmakla birlikte oldukça karışıktır. Taciz, insanın küçük düşürüldüğü, sinirlendiği, rahatsızlık duyduğu konumlara düşmesi, düşürülmesidir en genel anlamıyla. Cinsel taciz ise bu tip rahatsizlıkların cinsel açıdan hissedilmesidir. Kısaca insanın karşısındaki kişi veya kişilere saygısızlıktır. Bu tip bir rahatsızlık bay veya bayan, ast-üst, grup arkadaşı gibi değişik kategorilerde olabilir.

26 Haziran 1998′de Supreme Court’un yenilediği kanun, çalışanlara bu tip tacizin üst makamlara bildirilmesi zorunluluğunu getirirken yöneticilere de kendi altında çalışanlar arasında olabilecek cinsel taciz olaylarına önlem alınmaması durumunda ceza öngörmektedir. Bu ceza maddi yaptırımdan işten atılmaya kadar olabilir. Kanun genelde emir-komuta zincirinde olan çalışanları hedef alarak hazırlanmışsa da böyle bir emir-komuta zincirinde olmayan çalışanlar arasında olan olayların da ayni şekilde değerlendirmesini öngörmektedir.

Cinsel taciz genelde bir erkeğin bayanı tacizi şeklinde görülse de bunun tersi de gerçek hayatta yaşanmaktadır. 2000 yılında EEOC‘ye (The Equal Employment Opportunity Commission) yapılan 15,836 cinsel taciz şikayetinin %13.6’si erkekler tarafından yapılmıştır.

Burada yazacaklarim cinsel taciz konusundaki herşey olmaktan ziyade iş yerindeki cinsel taciz konusuyla ilgilidir. Normal hayatta kafamıza estiği gibi davranıp, hatalı sonuçlar çıktığında küçük bir özür ile geçiştirebilirken, ofis ortamında bu kadar kolay olmayabilir hataları düzeltmek. Yetişkin insan olarak herbirey yaptıklarının sorumluluğunu taşımak ve sonuçlarına katlanmak zorundadır. Bu bağlamda ofis ortamında hassas dengeleri korumada da her bireye düşen görev vardır. Ya üzerinize düşen görevi yapacaksınız ya da sonuçlarına katlanacaksınız. Tacizde bulunan kişi için risk ve ödülün büyüklüğü doğru orantılıdır. Ancak alınan risk büyük olduğu ve geri teptiği taktirde, sonuç olarak iş kaybı ve kariyer zedelenmesi kaçınılmaz olabilir.

Amerika’da vatandaşlık hakları kanunu 1964′de yürürlüge girmesine rağmen cinsel tacizin açıkca belirlenmesi 1976′da olmuş ve 1980 yılında da EEOC tarafından iş yerlerinde uygulanması zorunlu hale gelmiştir. Daha sonra 1986′da cinsel taciz kapsamına girebilecek davranışlar kanunda yerini almış ancak bunların kötüye kullanılmasını önlemek için de 1991 yılında değişik tanımlar kanuna eklenmiştir.

Cinsel taciz “quid pro quo” ve “hostile work environment” olarak iki şekilde sınıflandırılmıştır. Bunlardan “quid pro quo” Latince bir deyim olarak “bir çıkar karşılığında bir iş yapmak” anlamındadır ve ofis ortamında cinsel bir çıkar karşılığında bir iş yapmak anlamında kullanılmaktadır. Örneğin bir kişinin (bay veya bayan olabilir) patronu ile beraber olması karşılığı yüksek bir pozisyona getirilmesi, maaşının artırılması gibi. Cinsel çıkarlar karşılığında işe alma, maaşa zam, görev dağılımında taraflılık da bu grup içinde yer alır.

Şirketler genelde sizin programınıza uymaya çalışır – eğer bu iş için özel bir iki gün ayırmadılarsa. Genelde, eğer açık olan pozisyona uygun aday varsa, küçük ve orta büyüklükteki şirketlerin tercihi önce yakın çevredekilerle görüşmektir. Uygun aday bulunamadığı taktirde diğer eyalatlerden başvuran adaylarla temasa geçilir. Bu gibi durumlarda birçok firma ilk önce bir telefon görüşmesi yapmayı tercih eder ve genelde sizinle belli bir randevu ayarlarlar… Telefon görüşmesi için bile… Bu da size hazırlanma zamanı vermek içindir. Görüşmeye gitmek için seyahat etmeniz gerekiyorsa %99 yolculuk masraflarınız şirket tarafından ödenir (bu nedenle önce yakın çevredeki adaylar tercih edilir).

Görüşme Öncesi ve Araştırmalar

İş görüşmesi ister telefonla olsun ister ofise gidilerek olsun, mutlaka şirket hakkında araştırma yapın. Şirketin temel çalışma alanını, işlevlerini ve hatta açık pozisyon ve sizin, varsa daha çok ilgilendiğiniz pozisyonlarının sorumluluklarını araştırın. Edindiğiniz bilgiler ışığında sizin şirkette ne gibi işlevlerde çok faydalı olabileceğinizi düşünün. Bunları önceden düşünmekte fayda var çünkü ingilizce ana diliniz olmadığı için çok basit ama can alıcı kelimeleri bilmeyebilirsiniz veya o anda aklınıza gelmeyebilir… Çok telaşlanmadan kendi kendinize provalar yapın.

Şirket konusunda olmasa bile şirketin veya sizin basvurdugunuz bölümün başındaki yönetici hakkında da Facebook ve LinkedIn gibi sosyal ve kariyer network sitelerinde de araştırma yapmanızda fayda var. Ummadığınız bir şekilde bu kişileri tanıyan ortak birini bulup, o kişiden bazı bilgiler almanız faydalı olacaktır. İlle de ortak bir tanıdık olması şart değil, o kişilerin geçmişlerini ve ilgi alanlarını az da olsa bilmek bile size iş görüşmesi sırasında avantaj sağlayacak fırsatlar yaratabilir. Bugün bir çok yerde işverenlerin bile işe alacakları kişileri bu web sitelerinde kısaca araştırdıklarına dair yazılara oldukça sık rastlanmaktadır.

İş görüşmesine giderken yanınızda, yaptığınız bir projeyi götürmeniz çok faydalı olacaktır. Okulda veya daha önceki iş yerinde yapmış olduğunuz bir proje, hazırlamış olduğunuz bir döküman işe alınmanızdaki en büyük etken olabilir. Yalnız bu dökümanların rakip bir firma ile ilgili CBI – Confidential Business Information bulundurmamasına dikkat edin, bütün şansınızı kaybedebilirsiniz. Hatta elde ettiğiniz bir başarı nedeni ile okuldan veya çalıştığınız şirketten teşekkür mektubu bile olabilir.

İş görüşmesine giderken mutlaka yolda olabilecek aksilikleri de gözönünde bulundurarak yola çıkın ve mutlaka 15-20 dakika erken gidin. Unutmayın, “Amerika’da vakit nakittir ve randevularınıza erken gidin ama kesinlikle geç gitmeyin, kimsenin vaktini ve parasını harcamaya hakkınız yok. Diğer kültürlerle Amerikan kültürü arasındaki temel farklardan birisi bu randevulara gösterilen hassasiyettir.

Görüşme Zamanı

Görüşme sırasında, söylemek kolay tabii, sakin olmaya çalışın… Herşeyden önce o işi hakettiğinize kendinizi inandırmış olmanız lazım ki bu düşüncelerinizi karşınızdakine aktarabilesiniz. Sorulara mümkün olduğunca kısa ve öz cevap verin, birşeyler bildiğinizi göstermek veya bilmediğiniz noktaları kapatmak için lafı uzatmayın. Bilmediklerinizi uygun bir dille belirtin çünkü bildiğinizi söylerseniz ve bilmediğinizi onlar anlarsa, o saniye şansınızı kaybedebilirsiniz. Bu tip noktaları yakalamak çok zor degildir. Konuşurken şirketin size neler verebileceğinden ziyade sizin onlara neler verebileceğinizden bahsedin. Sizin şirketten alabileceğiniz şeyleri iş teklifi geldiğinde uzun uzun tartışabilirsiniz. Unutmayın ilk amaç onları sizin onlara verebileceklerinize ikna etmek.

İş görüşmesinden çıkarken size görüşme şansı tanıdıkları için teşekkür edin ve onlarla çalışmaktan gurur duyacağınızı söyleyin. Görüşmeden sonra bunları belirten bir teşekkür mektubu yazıp yollayın görüştüğünüz kişilere. Bu, sizin gerçekten ilgilendiğinizin bir göstergesidir.

İş ararken hepimizin ilk aklına gelen method sanırım internet üzerindeki insan kaynakları sitelerine göz atıp, öz geçmişimizi onların veri tabanına eklemek olsa gerek. Ancak bu metodun ne kadar etkili olduğu konusunda çok pozitif görüşler yok. Bu yolla iş bulan, yani “sizin resumenizi falanca sitede gördük, sizinle görüşmek istiyoruz” şeklinde direk görüşme teklifi alan çok fazla insan bulmak zor. İnternet üzerindeki insan kaynakları siteleri konusunda akılda bulundurması gereken önemli bir nokta, o sayfalarda bahsedildiği kadar işin gerçekten o anda varolmadığıdır. Bu tip birçok site, belki de hepsi, daima veri tabanlarını her meslek alanına hitap edecek şekilde doygun tutmak için bazen gerçekten iş olmasa bile belli dallarda eleman aranıyor şeklinde ilan verirler. Amaç ihtiyaç sahibi işverenlerin isteğine anında yeterince dolgun bir liste ile cevap verebilmektir. Bu gibi sitelere sadece özgeçmiş koyduktan sonra da oturup beklemenin çok faydası yoktur. Esnek davranarak, bir şekilde eleman arayan firmaları araştırıp başvurmak gerekir. Yine internette, firmaların kendi insan kaynakları sayfalarını araştırabilirsiniz. Bunların hepsini bulmak nerede ise imkansızdır ama birçok genel kariyer sitesinden daha etkili sonuç verirler. Özellikle büyük firmaların mutlaka web sitelerinde böyle bir bölüm vardır, gerçekçi ve günceldir.

Diğer bir method, kafanızdaki coğrafi bölgenin yerel gazetelerinin insan kaynakları bölümüne bakmak. Bugün hemen hemen her gazetenin web sayfası olduğu düşünülürse bu da çok zor bir iş değildir. Bir çok insan kaynakları firması da internet bazlı firmalar gibi bazen aslı olmayan iş ilanlarını yerel gazetelerde yayınlayıp öz geçmiş toplar ve veritabanlarını kabarık tutmaya çalışırlar.

Son ve en etkili yol olarak da referans üzerine işe başvurmak gelir. Türkiye’de olduğu gibi Amerika’da da “networking” oldukça etkili bir yoldur iş basvurularında… Tabii Amerika’da adam kayırarak işe almak, imkansız olmasa da çok zor rastlanabilecek bir olay. Bir çok, belki de her firma, eleman aradığı zaman önce kendi personeline tanıdıkları olup olmadığını sorar, ve tavsiye edilen bir kişi işe alınırsa tavsiye eden personele $1,000 ile $5,000 arasında teşvik/teşekkür ücreti ödenir. Bunun iki temel nedeni vardır. İlki maddi sebepler. Amerika’da bir firma herhangi bir headhunter firmadan eleman talebinde bulunduğunda listelenen ve/veya görüşmeye gönderilen aday başına para alır. Bu rakamlar yaklaşık $1,000 ile $3,000 arasında değişmektedir. Yani en ufak bir talebin firmaya maliyeti $10,000-15,000′dan başlar ve gönderilen adaylar her zaman gerçekten belirtilen işe uygun kişiler değildir. İş arayan kişi de bu headhunter firmalara ya baştan bir para öder veya daha yaygın olan iş bulunduğunda 3 ila 6 ay arasında maaşının bir kısmını ödemeyi taahhüt eder. Bu kısım %10 ila 25 arasında değişir. Evet, tahmin edebileceğiniz gibi bu oldukça yüklü bir miktardır ancak bazı durumlarda, bazı kişiler için tek seçenektir. Yeni işe giren kişi, bu deneme süresi bitene kadar headhunter firmanın elemanı sayılır, işe alan firma bu kişinin maaşını headhunter firmaya öder ve bu firma kendi kesintilerini yaptıktan sonra bu kişinin maaşını öder. Bu deneme süresi içinde işveren firma hiçbir gerekçe göstermeksizin ve tazminat ödemeden bu kişiyi işten çıkarma hakkına sahiptir.

İkinci neden ise “kaliteli” personelin işe alınmasıdır. Şimdi düşünün, sizin çalıştığınız firmada çalışması için ne tip arkadaslarınızı tavsiye edersiniz? Tabii ki sizin yüzünüzü kara çıkarmayacak, başarılı, azimli ve güvenilir arkadaşlarınızı, tanıdıklarınızı tavsiye edersiniz. Çünkü işe alınırsa o kişinin başarısı sizin başarınız sayılır, patronunuzun yüzüne gururla bakabilirsiniz. Doğal olarak, bu, şirket açısından da en kaliteli adaylara en ucuz yönden ulaşmanın en kolay yoludur ve yeni kişiyi tavsiye eden personeline ödeyeceği teşvik ücreti, headhunter firmalara ödenecek ücretlerden çok daha düşüktür. Bu nedenle iş arama çabasında olan insanların bir şekilde zaman ayırıp çeşitli sosyal aktivitelere katılmaları, çeşitli gruplara girmeleri eğlenceli bir yatırım olarak düşünülebilir.

Amerika’da iş ararken aşağıdaki web sayfalarından faydalanabilirsiniz:

• Career Builder
• Job Bank USA
• CareerPlanit.com
• Dice.com
• Monster.com

Resume kısaca öz geçmişinizi yazıya dökmek demek ancak bir kaç püf noktasına dikkat edilmediği taktirde sizin için bir dezavantaj durumuna gelmektedir. Bilgi teknolojilerinin ilerlemesi ile artık resumeler dijital ortamda saklanmakta ve içlerinden istenen özellikteki adaylar hızlıca aranıp en uygun kişi bulunabilmektedir. Gerekli zaman ayırılıp özenle hazırlanan resume, sizlere bir çok kapıyı kolayca aralayabilmektedir. Bunun aksine basxtan sagxma veya usuluxne uygun olmayan resume ise sizin cxok kolay kalifiye olacagxixnixz pozisyonlarix kaybetmenize sebep olabilir.

Herşeyden önce resumenin sizin hayatınızda bu noktaya kadar hazırladığınız en önemli dökümanlardan biri, belki de ilki olduğunu göz ardı etmemek gerekmektedir. Ekmek paranızı kazanacağınız, belki de ailenizi önünüzdeki üç beş yıl geçindireceğiniz bir işe başvururken baştan sağma ve tek düze bir döküman hazırlamanız herşeyden önce potansiyel iş vereninizin gözünde ilk negatif puanınızı almanıza neden olacak, iş verenin kafasında işlerinizi de mi böyle özensiz yapacağınız sorusunu uyandıracaktır. Yeni mezun, ilk işe başvuran kişinin resumesinin genelde bir sayfa uzunluğunda olması beklenir. Gerekirse font ve margin’lerle biraz oynayabilirsiniz ama çok küçük font ve margin’den kaçının. Resumenizde herşeyden önce eğitiminiz sırasında ve daha önceki full-time ve/veya part-time işlerinizdeki görev, sorumluluk ve başarılarınızı en kısa ve öz şekilde belirtmeniz gerekir. İlk önce, dil ve uzunluğu göz ardı edin ve çok özenmeden aklınıza geldiği şekilde resumenize koymak istediğiniz her şeyi maddeler halinde yazın… Büyük ihtimal iki üç sayfa olacaktır. Daha sonra “power words” denilen, “responsible for, managed, designed, developed, deployed, assisted” gibi pozitif kelimeleri kullanarak kısa cümleler haline dönüştürüp düzenleyin resume’nizi. Türkiye’deki resumelerde doğum tarihi/yaş, medeni durum, askerlik durumu belirtiliyor ise de “Equal Employment Opportunity (EEO)” gereği Amerika için hazırlayacağınız resumenizde böyle şeylere yer vermemeniz tavsiye olunur. EEO gereği hiç bir iş veren sizi dil, din, irk gibi bahanelerle işe almamazlık edemez ancak böyle bir ayırıma maruz kaldığınızı kanıtlamak da oldukça zordur.

Genel Resume Yapısı

Resume de başlıkların sırası genelde şu şekilde olmalıdır:

Objective: Başvurduğunuz işe göre değiştireceğiniz önemli kısımlardan biridir. “Self-motivated, consistent, reliable, dedicated engineer seeking an entry level position in a challenging environment at a multinational structural engineering firm” şeklinde kısa bir cümle ile hem kendi özelliklerinizi hem de hangi işe talip olduğunuzu belirtebilirsiniz.

Education: Kronolojik sıra ile eğitim gördüğünüz okul ve bölümleri, aldığınız derecelerle birlikte listelendiği bölüm. Örnek:

MS. – Environmental Engineering, Middle East Technical University (METU), Ankara, Turkey, 1991 (Air pollution monitoring and analysis model development).

Experience: Kronolojik sıra ile, staj ve gönüllü yaptığınız işler dahil, çalıştığınız işlerin listelendiği bölüm. Sizce önemsiz görülen işleri bile kağıtta yer müsait olduğu sürece listeleyin. Eğer tecrübeleriniz çok ise, başvurduğunuz iş ile ilgili olmayanlardan başlıyarak çıkarabilirsiniz. Listenizdeki işlerin altına çok kısa şekilde, “power words” kullanarak görev, sorumluluk ve başarılarınızı listelemeyi ihmal etmeyin. Örnek:

1.  
   • Managed automation of the Corporate Services and Travel Office including digital secure data transfer and process from financial partners like American Express and Diner’s Club,
   • Trained office and administrative support personnel in related computer applications,
   • Developed a database management program to process employee travel reimbursements.
   • Tutored and evaluated homework and class projects in Water Supply Engineering Design, Wastewater Treatment Engineering Design and Environmental Impact Assessment.

01/01-12/01 – Automation Support Representative, Corporate Services, University of Maryland at College Park.

01/00-12/00 – Teaching Assistant, METU Environmental Engineering Department, Ankara.

Languages: İşinizde dil bilmeniz bir avantaj sağlayacak ise burada mutlaka bildiğiniz dilleri seviyenizi “beginner, intermediate, fluent” şeklinde belirterek listelemelisiniz.. Özellikle uluslararası alanda iş yapan şirketlerde önemli bir noktadır. Türkiye ile iş yapan bir firma için Türkçe bilmeniz, diğer adayları anında elemenize sebep olabilir.

Computer Skills: Bugün sadece bilgisayar alanında değil her alanda bazı bilgisayar uygulamalarını bilmeniz gerekmektedir. Mesleğinize göre, bilgisayar sektöründe ise girecekseniz “Operating systems, application software, development tools” şeklinde bölümlere ayırıp, “beginner, intermediate, fluent” veya “Proficient in, hands-on-experience” şeklinde belirtebilirsiniz. Aksi taktirde diğer meslekler için sadece uygulama yazılımlarını belirtmek genelde yeterlidir. Örnek:

Proficient in Visual FoxPro 5.0, Oracle, Delphi, Microsoft Office (Word, Access, Excel, Power Point).Hands-on-experience in AutoCAD, Surfer-Grapher, Statgraphics, Paradox, ISCS/LT (Industrial Source Complex Short/Long Term), QUANTA (Molecular Chemistry Software).

Honors and Awards: Bu kısım genelde okuldan mezuniyet sonrasındaki ilk iş başvurularınızda yazabileceğiniz bölümdür. Öğrenciliğiniz esnasındaki başarıları ve aldığınız ödülleri listeleyebilirsiniz. Örnek:

1.  
   • 1999-2000 Ambassadorial Scholarship, Rotary International.
   • 1998 Middle East Technical University Dean’s List.

Publications: Eğer başvurduğunuz pozisyon akademik veya araştırma kurumu ise ve zaman zaman yayınlar yapmanız bekleniyorsa bu bölüme de resumenizde yer verebilirsiniz. Örnek:

Doe, J., “Time Series Analysis of Ankara Continuous Air Pollution Data”, A Master’s Thesis in Environmental Engineering, METU, Ankara, Turkey, 2000 (in English).Doe, J., Cash P, “Environmental Pollution and Protection Measures in Coal Fired Thermal Power Plants”, Journal of Electrical Engineering, vol. 999, pp.555-666, 2000 (in Turkish).

References: Klasik olarak her resumenin bitiş kısmıdır. “Furnished upon request.” demek yeterlidir.

Kariyer Siteleri

Resumenizi hazırlarken asağıdaki kariyer sitelerinden faydalanabilirsiniz:

• Career Builder
• Job Bank USA
• CareerPlanit.com
• Dice.com
• Monster.com