Hava alanında karşılama bekleyip, kimseyi göremeyenler mi?  Otel’de yaşayacağı söyleyip, tahtadan bir kulübede yaşayanlar mı? Yoksa en yüksek ücretli işte çalışacağı söylenip, gittiği yerde işsiz kalanlar mı? En kötüsü  ne mi olabilir?  Sokakta kalan binlerce öğrenci işte bu programın görünmeyen, birazda yansıtılmayan kısmı. Bu tür olaylarla ilk tanıştığımda bende hadi be, bu kadarda olmaz demiştim. Ta ki New York’ta tanıştığım arkadaşlarımın 20 kişiyle birlikte MA eyaletinin Springfield bölgesine götürülüp bir evde hiçbir eşyanın olmadığı ve yiyecek yapamadıkları bir evde günlerce yaşamaya mahkum bırakıldığını görünceye kadar.  NYC’de tanıştığım bir diğer arkadaşta ABD’nin batısında yer alan California eyaletinde çalışmak üzere gönderiliyor,  malum sonuç; işsiz kalıyor. 10 gün boyunca hangi eyaletlerden nasıl NYC’ye geldiğini hatırlamıyordu arkadaş. Tek bildiği parasının bitmek üzere olduğu ve Amerika’da ne yapacağını bilmediği.

Peki bir program katılımcısı olarak hangi önlemleri almalısınız? Arkadaşlar kimse kimsenin madur olmasını istemez, hiçbir şirket öğrencisinin madur olmasını istemez. Lakin  belki elinde olan ve ya olmayan sebeplerden dolayı bir çok şirketin öğrencisi madur olabiliyor. Peki sonucunda ne oluyor.  Koskoca bir  “HİÇ”. Bu zamana kadar madur olan öğrencilerden birisinin döndüğünde hakkını savunarak şirketinden bu maduriyetinin bedelini aldığını görmedim, duymadım.  Bu konuda yüzlerce madur öğrenci, onlarca madur eden şirket var. Neden haklar savunulmuyor? İlk sebep bir çoğumuz hukuki yollara başvurmaya çekiniyoruz. Bir diğer sebep ise elimizde programa katılırken imzaladığımız sözleşmeleri yeterince incelemeden imzalıyoruz. (belki de bir çok kişi sözleşme bile yapmadan gidiyor) Sonuçta ne oluyor? Madur olup, geri döndüğünüzde sözleşmenize bir bakıyorsunuz ki hakkınızı savunabileceğiniz hiçbir şey yok elinizde.

Sözleşmeleri imzalamadan önce mutlaka dikkat etmeniz gerekenler;

• Sözleşmenizde alacağınız hizmetin bütün kalemleri açık bir şekilde yer alsın, bu alacağınız hizmetleri hangi koşullarda ve hangi ücreti ödeyerek aldığınız sözleşmede mutlaka yazsın.
• Gittiğiniz ülkede karşılaşabileceğiniz olası sorunlar ve iş kayıplarında şirketin nasıl bir hizmet politikası izleyeceği ve iş’te çalışmama durumunda ödediğiniz ücretin ne kadarlık kısmını geri alacağınız mutlaka belirtilsin.
• Sözleşmenizi mutlaka inceleyin, gerekli gördüğünüz yerde sözleşmede revizyon yapmaktan çekinmeyin. Hatta akrabalarınız ya da tanıdıklarınız arasında bir hukukçu varsa mutlaka tavsiyelerini alın.
• Hazırlanan sözleşmenin son halini inceldikten sonra tüm sayfalarını şirkete köşelettirin, şirket yetkilisine imzalattırın. (hatta şirket yetkilisinin yetki belgesinin fotokopisini de mutlaka isteyin)
• DS belgenizden , sözleşmenize, vizenize tüm belgelerinizin fotokopisini çektirerek ailenize teslim edin.

Böylece biraz olsun sözleşme ile almayı beklediğiniz hizmetleri resmi bir şekilde kanıtlamış olursunuz.  Gittiğiniz andan itibaren her yaşadığını sorunu belgeleyin,  fotoğrafını çekin, işsiz kaldıysanız işverenin sizi işe almadığı veya şirketin size ayarladığı işte çalışamadığınıza dair yazılı belgeler elinizde tutmaya çalışın. Danışman şirketinize yaşadığınız tüm sıkıntılarınızı yazın ve tüm e-posta yazışmalarınızın kayıtlarını e-posta kutunuzda saklayın. (Eğer ileride hukuki bir süreç başlarsa bu belgelerin hepsi sizin işinize yarayacak) . Tabi ki bu tür tatsız sıkıntılar  hiç yaşamamanızı dilerim.  Biz önlemimizi alalım da , gerisi kısmet.

Murat OZTURK

HAFTAYA: BÖLÜM 2 /  “UÇAK BİLETİ ALIRKEN DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR”

İlk öğrenilmesi gereken harita! Yani Google Map! Ve bu haritanın size görmek istediğiniz her yeri adım adım dolaşma şansı verdiğini biliyormusunuz?

Nasıl mı? Gelin San Francisco’da Çin Mahallesini Birlikte Gezelim…

İlk etapta gitmek istediğiniz yeri Google’a yazıyorsunuz mesela San Francisco China Town! Normal aramada karşınıza bir sürü konuda bilgi geliyor ama bizim baktığımız “Harita” yanı GoogleMap! O yüzden sayfanın en üstünde yazan başlıklardan Map’i seçiyoruz ve üstüne tıklıyoruz. Bu size Çin Mahallesinin geniş bir haritasını veriyor.

Harita üzerinde gideceğiniz sokağı belirleyip haritayı o noktayı ortalayacak şekilde çekip ortalıyorsunuz. (haritaya bastığınızda çıkan el size bu konuda yardım eder) Diyelimki biz Grant Street ile Bush Street’in köşesindeki China Town Giriş Gate’ini (kapısını) görmek istiyoruz. O kesişme noktası haritanın ortasında iken harita üzerinde soldaki artı işaretine tıklıyoruz ve haritayı en büyük haline getiriyoruz. Hedef sayfada tam büyüklükte ve ortada iken bu defa gene harita üstündeki yazılardan Satellite’a başıyoruz. Şimdi binaların tepelerini göreceksiniz. Buda ilginç gelebilir ilk defa yapıyorsanız ama dahası var…

Harita üzerinde başarak haritayı büyüttüğünüz artının üstünde sarı renkli bir adam var. İşte o küçük sarı adam şimdi siz olacaksınız…

O adam üstüne tıklayıp parmağınız hala basılı iken adamı görmek istediğiniz sokağın üstüne koyun. İşlem bittiğinde Çin Mahallesi karşınızda belirecek. Şimdi fotoğraflardaki okları çekiştirerek sokak sokak Çin mahallesini gezebilirsiniz.

Bu ne işinize mi yarıyacak? Boş vakitlerinizde görmediğiniz yerleri sanal olarak gezmenin ötesinde eğer yakında Amerika yolcusu iseniz size gideceğiniz yer hakkında fikir verir. Tutacağınız apartmanın bulunduğu mahallede ne var öğrenmenizi sağlar.

Mesela o bulduğunuz adresin haritası üzerindeki Googlebrowserina gorcery (market) yazdığınızda size nerde bakkal alışverişi yapabileceğinizi gösterir. Gene o adresten yola çıkarak okul, kütüphane, park hepsini tesbit edebilirsiniz…

Dil Okulu, Otobüs seferleri, Kiralık Daire ve daha Neler Neler..

Diyelimki bir dil okuluna geliyorsunuz: Okulun adresi elinizde. Şimdi ilk iş kalacak yer arıyacaksınız. Googleemrinizde. Okul adresindeki zip code’a (posta kodu) bakın 5 haneli bir rakam olacaktir. Önce Googlea gidip rental homes yada rental apartments yazın. Önünüzde bir dolu site belirecek. Aklınıza yatan birini seçip okulun zıp kodu ile okul civarındaki apartmanları bulun. Sonra bu apartmanların adresini teker teker okulunuzun adresi ile bulduğunuz haritada GoogleMap yazısının altında directions yazısına bastığınızda çıkan ikinci haneye koyarak Get Direction düğmesine başın. Şimdi okulunuz ile apartmanınız arasındaki mesafenin kaç mil olduğunu, hangi yoldan gidebileceğinizi göreceksiniz.

Hatta Get Direction düğmesinin yanındaki seçeneklerden By Public Transit opsiyonunu seçerek otobüs seferlerini görebilirsiniz.

Tutulabilecek apartman olasılıklarını belirlediniz diyelim, apartmanın adresi ile girip near by business’den en yakın marketi de buldunuz… Gööğle’dan marketin web page’ini bulup girin. Böylece etin, sütün, çolanın kaç lira olduğunu görebilirsiniz.

Bunu dönüp başka bir şehirde marketlerin web sitelerindeki fiyatlarlada karşılaştırabilirsiniz.

Şimdi bir daha sorayim..Googlekullanmayı biliyormusunuz? Çünki eğer biliyorsanız tüm yardım eliniz altında, kimseye ihtiyacınız olmayacak bu ülkede.

Smart Phone’ların hayatımızı ne ölçüde kolaylaştırabileceği elbette sunmuş oldukları “application”ları ne sıklıta kullandığımıza bağlıdır!

Şahsen ben sürekli bir şekilde, iş ve gezi amaçlı seyahatlerimde sıkça GPS, Weather (Hava Durumu), Hotel & Flight& Rental Car Booking (Otel, Uçuş, ve Kiralik Araba Rezervasyonları) gibi konularda iPhone uygulamalarından yararlanmaktayım… Kısaca özetlemek gerekirse SmartPhone’lar ve bilhassa kişisel favorim olan iPhone kullanımı son derece keyif verici, uygulama alanları son derece geniş, internet erişimi (AT&T) ve internet uygulamalarının son derece hızlı ve yararlı olduğu bir üründür…

Bu konuda daha açıklayıcı, teknik anlamda çok daha yeterli bilgiye yer veren bir yazı sevgili Hakan BATIKHAN tarafından daha önce paylaşılmıştı… Benim bu bloğumu yazmamdaki asıl amacım ise, bu kadar çok kullandığım iPhone’umun, geçtiğimiz birkaç ay içerisinde, merceğine takılan görüntüleri sizlerle paylaşmak ve işin teknik kısmını konu hakkında daha bilgili olan kişilere bırakmak… Aşağıda sizler ile paylaştiğim, iPhone’umla son aylarda çektiğim fotoğrafları beğenmeniz dileğiyle…

Bu programın bu hale gelmesinde şüphesiz bir çok faktör var. Bunlar ekonomik değişim süreci, aşırı talep, Türkiye’deki şirketlerin hizmet politikası, kaldıramayacağı hizmetin altına girmeleri ve öğrencilerin tedbirsiz davranmaları gibi sıralanıp gidiyor.

2009 Yazında bu programa katılan birisi olarak programın hemen hemen bir çok yüzüne bizzat yaşayarak tanık oldum. Hatta 2009 yazında WAT programında yaşananlar çok ciddi sorunlardı ve bunların bir kısmı artık ulusal basına yansıma derecesine gelmiştir. Bir çok kişide, çıkan bu haberler aracılığı ile olaylardan haberdar olmuştur.  Sonuç ne mi? Hala binlerce öğrenci WAT programına katılmak için başvuruda bulunuyor (normal bir şey, çünkü Amerika gibi bir ülkeyi öğrenciyken görmek için bulunmaz bir fırsat ).  Başvurular her geçen sene artarken aynı oranla bu program için hizmet veren şirketlerde çoğalmaya devam ediyor.  Buna rağmen şirketler öğrencilerin madur olmalarından pekte rahatsız değil, çünkü şu anda bu alanda ciddi manada emsal teşkil edecek yasal süreçler hiç bir öğrenci tarafından başlatılmamış, başlatılamamış. Yazı dizimde öğrencinin yasla süreç ile ilgili bu programa katılmanda önce, katıldığında ve katıldıktan sonra izlemesi gereken prosedürden de bahsedeceğim.

Çok büyük paraların döndüğü bir Pazar haline gelmiş bir program. Peki bu dönen paranın öğrencilere hizmet olarak dönüşü yeterince verimli mi? Ya da verilen ücretin karşılığı alınıyor mu? Tek kelime ile bir çok kişi için cevap  ”HAYIR”.

Tüm bunlara rağmen öğrenciler tam anlamıyla yasal bir güvence ile bu programa katılmıyor, tamamen şansa bağlı bir şekilde Amerika yolunu tutuyorlar. Uçaktan indiklerinde onları nelerin beklediğinden habersiz. Artık bir şans oyunu haline gelmiş bu programda programı iyi geçen şanslılar arasında da yer alabilirsiniz?  Ya da tam tersine çok sıkıntılı bir sürece girerek Türkiye’ye dönüş yolunu tutanlardan da.  Bu şans faktörünü biraz daha azaltarak oyunu kurallarına göre oynamak için yazılarımla sizlere paylaşımda bulunacağım. Böylece en azından olası aksaklıkları en aza indirgemiş olacağız.  Şunu da bu programa katılan herkesin bilmesi gerekir  hiçbir sıkıntı çekmeden bu program geçmez, sadece sıkıntılar en aza indirgenebilir.

Bundan sonraki yazılarımda WAT programına katılmayı düşünen, katılacak olan kişilerin dikkat etmesi gereken  yasal prosedürler, şirket seçimi, iş görüşmeleri, bilet seçimi, Amerika’da ihtiyaç duyacağı önemli ipuçlarından bahsedeceğim.  Birde tabi ki bu programın keyifli yanları var, onları da yazılarda es geçmeyeceğim.

2010’da WATçı olmaya hazırlıkların başladığı bu dönemde,

İyi bir WATçı olmanın 1. Kuralı yeterince araştırmacı olmak…

Özellikle kıtalararası uçanlar, hele de sık uçanlar bu ve buna benzer olaylarla karşılaşılar. Yani yabancısı değillerdir. Benim de çok anım var, tatlı, tatsız… Uçağın bayrağı her zaman iyi veya kötüyü göstermiyor, bunu öğrendim. Buna göre prensiplerim oluştu. Ben Lufthansa’yı tercih ederim genellikle. İki nedenim var; birincisi gideceğim yere bağlantıları çok uygun, ikincisi çok sakin ve iyi bir servisle yolculuk oluyor. İyi servis kavramı görecelidir, herkese göre değişir. Ancak diğer faktörler açıkça farkı belli eder. İki defa THY ile uçtum, biri Chicago-İstanbul, diğeri İstanbul-New York. Çocuk gürültüsünden o yolculuklar nasıl geçti kolay kolay anlatamam. Biliyorum çoğu kişiyi kızdıracağım, ancak demeliyim ki Türk ailelerin çocuklarını terbiye konusundaki anlayışı sınıfta kalıyor. Bir defa da Delta ile uçarken hostes benim düşüncelerimi teyit etti açıkça. Bana Türkiye uçuşlarını hiç istemediğini ve çocuklardan çok yorulduğunu söylemişti.

Uçuş anıları anlatmakla bitmez. Ama ben burada başka konuya değineceğim şimdi. Yine döneyim Frankfurt’ta geceleyen arkadaşın durumuna. Denilebilir ki, ‘bilgi en büyük kuvvettir, önceden bu gibi durumlar bilinmeli ve olabilecek tedbirler alınmalı. Havayolu şirketlerinin sorumluluğu nereye kadardır, gümrük nedir önceden öğrenilmeli’. Ya da denilebilir ki (dendi de zaten) ‘mutlaka şikayetçi olunmalı’. Ya da yine denilebir ki (dendi de zaten) ‘Aman Lufthansa ile uçmayın, Hitlerin torunları bunlar, Türkleri hiç sevmezler, zaten batmak üzereler’. Ya da daha çok şey, bu ve buna benzer. Hele mantık değil duygular öne çıkınca…

Biraz daha uzaktan bakalım isterseniz konuya. Ülkelerin konumlarından, ya da dış politikalarından kaynaklanan bir gerçek var: Bazı ülkelerin vatandaşları serbestçe dolaşabilirken bazıları vizeye mahkum. E hani hepimiz insandık? Nerede insan hakları? Nerede ‘dünya masmavi bir gezegen, uzaydan sınırlar görünmüyor ki üzerinde yaşayanlar bir yerlere gitmek için izin alsınlar’ düşüncesi?

Felsefe başka da gerçekler daha başka. Eğer Frankfurt havaalanında Almanya vizesi olmadığı için sıkıntı çeken kişinin bir de Amerikan vatandaşlığı olsa, elini kolunu sallaya sallaya gümrükten geçer ve Lufthansanın misafiri olarak otelde geceler, ertesi gün rahatça gideceği yere uçardı. İşte fark burada, oysa kişi yine aynı kişi. Yani kişi değil pasaport konuşur.

Vizenin sebebi nedir? Her ülkenin vize uygulaması konusunda kendisine göre gerekçeleri var. Siyasi-politik, ekonomik sebepler öne sürülebilir. Haklı da olabilirler. Türkiye de diğer bazı ülkelere vize uygulayanlar arasında, ama baktığınızda çoğu misilleme amacı taşıyor ve gümrük kapısında harç tahsilatı ile misafirlerini buyur ediyor.

Vize, talep eden ülkenin bir yerde kuvvetini, yaptırım gücünü de ortaya koyuyor. Açıkça diyor ki ‘senden gelecek vatandaşlarına ihtiyacım yok, süzmek ve kontrol etmem gerek!’ Yakın tarihlere kadar Almanya konsolosluğu önünde sıra bekleyenlerin durumları ve bir yerde aşağılanma denilebilecek mağduriyetleri çok konuşuldu, hepimiz biliyoruz. Ama Türkiye vizelerin kaldırılması konusunda hiç birşey yapamadı. Üstelik vize talep eden ülkelerin sayısı arttı. Kimi zaman kızdık, kimi zaman dönüp kendimize bakınca onlara da hak verdiğimiz oldu.

Şimdi ben burada yine dönüp kendimize bakıp bir analiz yapmak ve neden Türkiye’den vize isteyen ülkelerin sayısının bu kadar kabarık olduğunu anlamak istiyorum.

Soğuk savaşın sona ermesinden sonra dünyada başka türlü ve gizli bir kutuplaşma başladı. Dinsel inanç ayrılığı! Aslında bu çok uzun yıllar öncesine dayanır ancak gerek 1. ve 2. Dünya savaşları, gerek sonrasındaki soğuk savaş, bu din ayrılıklarının çok önünde yer aldı. Özellikle 2. Dünya savaşından sonra dünyanın siyasi yapısındaki değişikliklerin oluşmasında din kullanıldı bile. Ama çok katı bir gerçek var ki din kendi inananları tarafından da kullanıldı. Oysa din yanlış bir kavram değil, sadece kişisel olması gereken bir inanç ve iman. Özgür bir düşüncedir ve kimse bu inancın içine veya dışına zorlanamaz.

Özellikle islam dininde reform yapılamamış olması, bu dinin çıktığı ve yayıldığı topraklardaki dine sahip çıkan topluluğun kendi siyasi güçlerini koruma amacıyla sert bir rejim kurması sebebiyledir. Eger din yayılırsa, kendi rejimleri o kadar güç kazanır ve krallık o kadar uzun ömürlü olur. Oldu da zaten. Ancak maalesef bugün gelinen nokta farklı, hatta zıt iki kutup oldu. Profesör Samuel Philips Huntington yıllar önce bununla ilgili bir görüş ortaya attı; ‘Uygarlıkların Savaşı’. Yani bugün dünyada açık ve gerçek, örtülü veya sanal bir savaş var, çağdaşlarla bunu reddedenler arasında.

İslam dininde soru sormak hoş karşılanmaz. Kitapta yazan doğrudur ve kabul edilmelidir. Nasıl ve ne şekilde tercüme edildiği de önemli değildir. Oysa çağdaş insan, merak eden ve soru soran insandır. ‘Neden’ kelimesine cevap arayan insandır. Her konuda araştıran, deney yapan, sonuçlarını irdeleyen insandır. İşte bugün gelinen noktada Batı, yani çağdaş, İslam dininin dışında ve büyük bir çoğunlukla Hıristiyan toplulukları oldu. Teknolojik, politik ve ekonomik olarak dünyayı kontrol etmekte ve geleceğe yön vermeye çalışmaktalar. Bugün buna direnç gösteren ise İslamı kontrol edenlerdir.

Çağdaşlık nedir? Verilecek çok cevap var ama öncelikle insanı tanımak, ona haklarını vermek ve saygı duymak gelir. Her şey bu kavramdan başlar. Ayrımcılığa yer yoktur, kadın hakları, çocuk hakları, hatta hayvan hakları özenle uygulanmalıdır. Dinsel değil bilimsel hukuk ile haklar korunur ve hiçbir kişi veya kurum hukuktan üstün olamaz. Bir ülkenin tarihi ne kadar zengin, ne kadar iz bırakan imparatorluk olursa olsun, bugünkü yelpazede nerede ve ne kadar çağdaş olduğuna bakılır. Tarihin en önemli uygarlıklarından Mısır acaba bugün ne kadar çağdaş? Keza Hindistan, sahip olduğu tarihle aynı paralelde mi? Veya tersi olarak, bugünkü Kanada’nın tarihte hangi çağdaş geçmişi var?

Peki Türkiye? Ne kadar çağdaş sayılırız? 1980’den sonra bazı büyük şehirlerde gökdelen yapımı hızlandı. Bu acaba çağdaşlaşmanın bir göstergesi olabilir mi? Düşünüyorum ve şu sorular geliyor aklıma hemen:

• Bilimsel hukuka inanıyor muyuz?
• Kadınlarımızın haklarını tam olarak veriyor ve koruyor muyuz?
• Çocuklarımızın haklarını uyguluyor ve onları koruyor muyuz?
• Kişileri öncelikle ‘birey’ mi, yoksa ‘kul’ mu olarak görüyoruz?
• Toplu yaşamda başkalarına saygı duyuyor muyuz? Örneğin;
• Trafikte yayaların öncelikli olmalarını tanıyor muyuz, onlara nerede olurlarsa olsunlar yol veriyor muyuz?
• Yaya olarak trafiği aksatmamak için sadece yaya geçitlerini kullanmaya özen gösteriyor muyuz?

Kim bilir sizlerin akıllarına da ne sorular geldi şimdi? Peki cevaplar hangi yönde?

Batının Türkiye’ye vize uygulamasında ana faktörlerden biri, göçü önlemek amacı ile konulmuş bir uygulama olmasıdır. Bu, biraz çağdaşlık sınıfındaki yeri ile de ilgilidir. Hepimizin üzerinde düşünmesi gereken bir konu olup, birey olarak üzerimize düşenleri eksiksiz yapmamızın süreci kısaltacağına inanıyorum. Bunun için alınacak yol var, ancak şahsen demeliyim ki bu konudaki gelişme çok ağır. Sanıyorum daha uzun yıllar Türk vatandaşları vize kuyruklarında bekleyecekler.

Bu yazı Sayın Erkan Ayhan tarafından gönderilmiştir.

Amerika’da bir depo benzinin sadece 35 TL ile doluyor olduğunu biliyor muydunuz? Benzin fiyatları bize göre 4 misli ucuz! Bir kilo chikita muzun kilosu ise bizim paramızla sadece 75 kuruş (1 poundu 23 cent)! Amerika’da ev fiyatları hala düşmeye devam ediyor, Örneğin Florida’da foreclosure (banka tarafından satılan) 40,000 USD’e 2 odalı bağımsız bir villa almak mümkün…

• Telefonla arayan kişinin hem numarası ve hem de isminin otomatik olarak hem sabit telefonda hem de TV de gorulmesi Turkiyede olmayan ileri bir teknoloji.  Yani bilmediğiniz bir kişi veya bir kuruluş sizi ararsa onun ismini de telefona cevap vermeden önce telefonunuzda görüyorsunuz
• ABD de genelde ev telefonlarına hiç kimse cevap vermek istemiyor. Genelde arayan kisi sesli yanıt sistemine mesaj bırakıyor. Daha sonra mesajlar dinleniyor ve istenirse arayan geri aranıyor.
• ABD de bütün dünya ile limitsiz konusmak aylık 25 USD civarında.
• Şehir içi konuşmalarda süre olarak limit yok. Konuşma adedi önemli. Limitsiz ABD içi arama yaygın. Böylece limitsiz tarife alan herkez saatlerce ABD içinde her eyaletle konusabiliyor.
• Bir alışveriş yaptığınızda aldıgızın fişte kredi kartı bilgileri, satin alinan yerin ve  urunun kodu oldugu icin iadeyi alan gorevlinin barcode makinesiyle fişi okuması urunun paranın kredi kartınıza iadesi için yeterli. kredi kartınızı göstermek zorunda bile değilsiniz.
• Urun iadesi sirasinda eger aldıgınız fişi kaybettiyseniz iade etttiğiniz ürünün barcodunda urunu aldıgınız yerin kodu da oldugu için size en azından aynı yer için gecerli alışveriş kredisi veriliyor. .
• 6 yillik eski bir arabayi 5,000 USD, 10 yillik eski bir arabayi 1500 USD civarinda almak mumkun.
• Otellerde TV, micro dalga firin, bulasik makinesi’, utu’ kahve makinasi, buzdolabi genelde standart olarak var.
• Yurt ici ucuslarda havaalanlarinda karsilayanlar bavullarin alindigi yere kadar gelip yolcunun bavuluna yardım edebiliyor..
• Guzel bir gomlegi 5 dolara, bir bulucini 9 dolara almak mumkun.
• Alisveris merkezlerinin otoparkinda kesinlikle yayalara yol verilmesi gerekiyor. Otomobiller 10 metrelik yaya kaldırımına adım atan ve yavaş yürüyen birini sonuna kadar sabırla beklemek zorunda.
• Türkiyede 450 TL olan canon marka bir digital camera yı 108 USD e almanız mümkün
• Kredi kartlarinin kulanilmasinda guvenlik kontrolu yapilmiyor. Bu nedenle Turkiyeden getirdiğiniz kredi kartınızı kaybetmek cok riskli.
• Amazon gibi on-line satıs yapan magazaların merkezlerinden baska eyalette oturuyorsanız satın almalarda %6 lık vergiyi de ödemiyorsunuz.

Bu yazı Sayın Bekir BEKIROĞLU tarafından gönderilmiştir.

1820 yılında İngiltere’nin başkenti Londra’da Thames Nehri üzerinde at ve yaya trafiği için inşaa edilen Londra Köprüsü yapımından yüz sene kadar sonra her geçen gün büyüyen Londra’nın trafik ihtiyacını karşılayamayacak hale gelmiştir. 1960 yılında Londra şehri tarafından açık arttırmaya konulan Londra Köprüsü 1968 yılında Arizona’da bulunan Lake Havasu şehrinin kurucusu olan Robert McCulloch tarafından 2.5 milyon dolara satın alınır.

Parça parça en küçük yapı taşlarına kadar demonte edilen köprü önce Panama Kanali’ndan geçerek Amerika’nin Batı Yakasına ardından da trenlerle Arizona’ya taşınır ve Lake Havasu City’de bugünkü konumunda yeniden inşaa edilir.

Amerika’da Görülmesi Gereken Diğer Yerler…

1. Space Needle, Seattle, Washington, USA

2. Brooklyn Bridge, Brooklyn, New York, USA

3. Golden Gate Bridge, San Francisco, California, USA

4. National Mall, Washington, DC, USA

5. Grand Canyon, Arizona, USA

6. Statue of Liberty, New York Harbor, NY, USA

7. Sears Tower, Chicago, IL, USA

Aman İtfaiyeyi unutmayın

İşte ben de, Amerika’da yeni olduğum zamanlarda, bir iş görüşmesine gitmek üzere hazırlanıyordum ki, bir garaj sale’den satın aldığım, neredeyse yeni gibi iki oyuncak ayı gözüme ilişti. Geçerken bunları da İtfaiye’ye teslim edeyim, iki çocuk sevinir diye düşündüm. Evden çıkıp, yolumun üzerinde, tam da otobana girerken köşede bulunan İtfaiye merkezine girdim, oyuncak ayıları bıraktim. Yola çıkarken de önce sola, sonra sağa ve sonra tekrar sola bakarak gaza baştım ve bastığım anda da frene aşılmam bir oldu. Tam önümde 15-16 yaşlarında bisikletli bir çocuğa hafifçe dokunmuştum ve yere düşmüştü. Ne kadar korktuğumu bilmem anlatmama gerek var mi?

Hemen indim tabi, cocugun bir seyi yoktu, basinda kaski da yoktu. Bir seyi olup olmadigini sordum, hastaneye gidelim diye israr ettim.  Genc delikanli, bir seyi olmadigini, endise etmemem gerektigini soyledi, tum israrlarimi da geri cevirdi. Ben de defalarca ozur dileyerek, araba bindim ve yoluma devam ettim.

İş görüşmem bittikten sonra, arabama geldiğimde ön plakamın olmadığını farkettim. Birden, plakamı çocuğa çarptığım yerde düşürmüş olabileceğim aklıma geldi. Hemen İtfaiye’ye geri döndüm ve plakamı oralarda bulmak için bakınırken. Bir İtfaiye teğmeni, dışarı çıkıp ne aradığımı sordu. Plakamı burada düşürmüş olabileceğimi düşündüğümü söyledim. Beni içeri davet etti ve çocuğa çarptığım ani içerden seyrettiklerini söyledi. Plakamı görmüş, almış ve polise vermişler. Birden yüreğim yerinden çıkacakmış gibi çarpmaya başlamıştı. Çocukla ilgilendiğimi, bir şeyinin olmadığını ve onu görmediğimi, birden bire yanlış yönden önüme çıktığını söyledim.  “Haklı olabilirsin ama, neden bize haber vermedin?” diye sordu. Neden onlara haber verecektim ki? İşte o zaman, her itfaiye erinin aynı zamanda bir “Paramedik” olduğunu ve tüm kazalara polis arabasından önce onların gittiklerini, ilk müdaheleyi yapabildiklerini ve eğer onlara haber verseydim, kendimi  garantiye almış olabileceğimi öğrendim.

Bu ulkede yeni oldugumu, geldigim ulkemde itfaiyenin boyle bir gorevi olmadigini ve buna alisik olmadigimi anlatmaya calistim. “Ya cocuk, sonradan ‘benim bilegim agriyor’ diye sikayet de bulunursa?” diye sordu. Bu hic aklima gelmemisti.  Amerika’daki herkesin korkulu ruyasi “trafik suclamalari” ni yeni ogreniyordum. Sigorta sirketleri, her sene boyle suclamalarla dunyanin parasini oduyorlardi.

Plakamı almak için arayabileceğim polis telefon numarasını bana verip, bir daha itfaiyeyi aklımdan çıkarmamamı söylediler. Neyseki, sonradan polisle hiç bir sorun yaşamamış, bu konuyla ilgili de bir suçlama ile karşılaşmadan, posta ile tarafıma gönderilen plakamı almıştım.

İTFAİYE EĞİTİM MERKEZİ

Bir iki yıl sonra da, geçici işlerimden birini Sherwood İtfaiye Eğitim Merkezi’nde yapmıştım. Dört ay çalıştığım İtfaiye Eğitim Merkezi’nde, itfaiyecilerin nasıl eğitildiklerini, nasıl zor bir görev yaptıklarını, nasıl itfaiyeci olunduğunu öğrenmiş ve onlara çok saygı duymuştum.
Biliyorsunuz, Amerika’da askerlik mecburi değil. Gençler daha çok, ağır eğitim masraflarını karşılayabilmek ve hatta biraz da para biriktirmek için askere giderler. Polis teşkilatı gibi İtfaiye Teşkilatı da, elemanlarını askerliğini yapmış gençlerden seçmeyi tercih ediyor. Çünkü disiplinli eğitim almış oluyor bu gençler. İşe ilk alınan itfaiye elemani, çok ağır bir eğitimden geçirildikten sonra aynı zamanda bir sağlık elemanının bilgileriyle de donanarak teşkilata katılıyor. İş burada bitmiyor tabi. Bir itfaiyeci meslek hayatı boyunca da devamlı olarak eğitim alıyor.

CPR

Neredeyse tüm şirketler ve tabi özellikle de sağlık kurumlarında çalışanlar iki senede bir yenilemek zorunda oldukları CPR (Cardiopulmonary Resuscitation) (ilk yardım) eğitimlerini de itfaiye teşkilatlarından alırlar.

Sherwood Fire Department Training Center’da çalışırken, ellerindeki eğitim malzemelerini de databaşe’e girmiştim. Her türlü yangına (katı, sıvı ve kimyasal yangınlar) karşı nasıl eğitildiklerini daha yakından görmüş. Dünyada en çok kalp krizinden ölümlerin de, yoğun stress altında çalıştıkları için itfaiyecilerde olduğunu öğrenmiştim.

İtfaiyecilerin tamamı yüksek okul mezunu, fiziksel olarak yapacakları ise uygun ve inanılmaz derecede disiplinliler. İtfaciyeci olabilmek için EMT (Emergency Medical Technician) (acil medikal teknisyeni) eğitimi alanlar vardı okulda ben medikal asistan olmaya çalışırken.
Trafik kazalarında, çoğu zaman ambülans ve hatta polisten bile önce olay mahalline gelirler ve özellikle araç içinde sıkışmış olan kazazedeleri kurtarmak onların işi ve görevidir. Hatta ağaca çıkıp inemeyen kediler, kuyuya düşen çocuklar, yoğun kar yağışında dağda kaybolanlar  ve aklınıza gelebilecek her türlü kazada da yine onlardır ilk görebilecekleriniz. Hatta borunuz patlayıp da evinizi şu bastığında bile, onlardır gelip suyu boşaltan. Hatta evlerde, apartmanlarda “duman dedektörü” zorunludur ve bunların var olup olmadığını, olanların da çalışıp çalışmadıklarını denetlemek de İtfaiyenin görevleri arasındadır.

Her semtte ayrıca “Volunteer Fire Fighter” (gönüllü itfaiyeciler) vardır. Yani, ihtiyaç halinde çağrılabilecek, normal işinde gücünde çalışan ama sürekli olarak eğitim alan ve bu işi sadece gönüllülük bağlamında yapan bir dolu insan vardır komşularınız arasında.

İtfaiye Teşkilatı, Amerika’da Polis Teşkilatından sonra gelir desek hiç yanlış olmaz. Aynen Polis Teşkilatında olduğu gibi, İtfaiyecilerin de rütbeleri vardır, mesleğe “er” olarak başlar, eğitim ve başarılarına göre terfi ederler.

Bu yazıyı yazmayı düşündüğüm sıralarda, bir arkadaşımla oturup çay içtiğimiz kafe’ye gelip, yanımızdaki Masada neş’eli kahkahalarıyla dinlenme molası alan itfaiyecileri görünce, onlarla bir resim çektirip çektiremeyeceğimi sordum, o kadar memnun oldular ki, hele hele bunu Amerika’daki Türk toplumu için yaptığımı ve onlarla geçici de olsa 4 ay çalıştığımı söylediğimde, sanki kırk yıllık ahbapmışız gibi etrafımı sarıverdiler.

Ne herhangi birinin tanıdığı, ne falanca partinin tavsiyesi, ne de İtfaiye Teşkilatında çalışan herhangi birinin yakını olmak, Amerika’da İtfaiyeci olmak için bir kriter değil yani. O kurumda bir kez bu eğitimi aldıktan sonra da, herhangi bir sebeple bu donanımlı insanlar feda edilmez. Halkla ilişkileri de fevkalade iyidir, bu konuda da eğitim alırlar. Diğer meslek kuruluşlarının yaptığı gibi, İtfaiye Teşkilatı da, zaman zaman okullara özellikle ilkokullara eleman gönderip, mesleği tanıtıcı, çocukları eğitici bilgiler verirler.

Darısı Türkiye’nin başına.

Güvenli, huzurlu ve tüm dileklerinizin gerçekleşeceği yeni bir yıl dilerim. 2010 tüm dünyaya barış getirsin.

Sevgiler,

Türkiye’ye dönüp askerliğimi bitirdikten sonra ki iş arama sürecimde bazı günler gündüzleri İstanbul’da yardımcı rehperlik yapıyor, akşamları ise gazete ve internetten iş ilanlarına bakıyordum.O günlerden birinde yine İstanbul’u gezdirdiğimiz elli beş-altmış yaş ortalaması olan altı kişilik Amerikalı grup o kadar memnun; tatminkar oldular ve İstanbul’un büyüsünden de eklilenmiş olsalar gerek beni boğaza sıfır Four Season Otel’de akşam yemeğine davet ettiler. Aslında bu akşam yemeğine yalnızca teşekkür ve memnuniyet sunumu için davet edilmediğimide biliyordum. Bildiğim; İstanbul’u gezip, o mistik havayı soluktuktan ve tarihi yerleri gezip, gördükten sonra birde burada yaşayanları gezip, onlara dokunmak, onlar ile paylaşımda bulunmaktı amaçları.Aslında öylede olmalı, elbetteki tarihi yerleri, müzeleri , doğal güzellikleri gezmek müthiş , ama birde orada yaşayanlar ile paylaşımda bulunmak, onlara gördüklerinizi, görmediklerinizi, duyduklarınızı sormak; sizin o geziden alacağınız tadı doruğa ulaştırmaz mı? Tıpkı yunusların gösterisini izlemek ile o gösterinin bi parçası olup, o dev akvaryumun içinde onlar ile birlikte yüzüp, onlara dokunmak gibi.

Muhteşem İstanbul Boğazı manzarasında başlayan akşam yemeği karşılıklı soru cevap şeklinde politikadan, eğitime, tarihten, Türkiye’deki yaşama, pek çok soru cevap ile sürüp devam ettiği sırada, gayet normal sayılabilecek bir soru sordum.

- “Torunlarınız ile en son eğlenceli vakit geçirmek için ne yaptınız belki kopya çekip bende yiğenim ile aynısı yaparız?”

Ve işte, bir tatlı Amerikalı bayanın beş yaşındaki torunu ile paylaştığı bir gün;

Bundan iki hafta önce annesi torunumu bana hafta sonu bakmam için getireceğini söylemişti ve bende bu sefer biraz daha farklı bir aktivite yapmak istedim. Annesi bana getirdiğinde torunuma dönerek, şimdi duvardaki saate dikkatlice bak, akrep arka bahçeyi, yelkovan hava alanını gösteriyor. Şimdi söyle bakalım sen hangisine gitmek istersin? Torunum bir çığlık, hava alanı anneanne! Bana hava alanını göster! dedi. Hemen elinden tuttuğum gibi soluğu havaalanın kapısında aldık. Elimden geldiğince ona her ayrıntıyı göstermeye, anlatmaya çalıştım. Tabi ki bana bir sürü soruyor; polis amcalar niye bizi aradılar? X-ray cihazı ne işe yarar, midemizin içinide gösterir mi…?

Güvenlikten geçtikten sonra bu seferde insanları incelemeya başladık.Herkesin farklı, farklı sayıda, ebatta bavulu olduğunu gösterdim torunuma, insanların kültürüne göre farklı farklı giyseler giydiğini gösterdim, sonra birden torunum niye orada tek başına oturan teyzenin çantası olmadığını sordu, hemen bizde gidip yolcuya kendimizi tanıttık, niye çantasının olmadığını sorduk….

En son olarakta ona bir süprizimin daha olduğunu söyledim. Onu alıp doğru daha önceden çok iyi bildiğim, havaalanın katlı otoparkının uçak pistini en iyi gören kısmına park ettim ve “Evlat; uçakların nasıl havalandığını görmek istermisin bakalım, diye sordum? Hazır mısın bakalım, bu çok eğlenceli ve heyecan verici olacak inan bana” dedim. Birazdan pek çok uçağın, o dev gibi tonlarca ağırlığındaki kütlenin nasıl oluyorda yumuşak bir şekilde havalandığını göreceksin. Dikkatle bak şimdi diye de ekledim…

Böylece pekçok uçağın pistten havalanışını izledik, ve en sonunda torunuma dönerek,

Bugün seni niye buraya getirdiğimi biliyor musun? Sana insanoğlunun neler yapabildiğini göstermek, imkansız gibi görünen olayların aslında mümkün olabileceğini ve en önemlisi asla ve asla kendine sınırlar koymaman gerektiğini öğretmek istedim! Ne kadar zor, imkansızda görünsede asla kendine sınırlar koyma. Şimdi anladın mı seni niye buraya getirdiğimi? ‘’

Bu hikayeden sonra sizler ile paylaşmak istediğim; elbetteki torunlarımızın, yiğenlerimizin ellinden tutup bakkala sakız, çikolata almak için gideceğiz ama lütfen birazda onları tiyatroya, müzeye, kütüphaneye, üniversite kampüslerine, tarihi yerlere, spor müsabakalarına ….yada bir hava alanına götürelim. Ancak böyle hep arzuladığımız kültür seviyesi yüksek, sanata saygılı, okur-yazar, aydın, tartışan, sorgulayan, düşünen, kitap okumasını seven, cesur, lider, kişilik sahibi, girişimci, ileriyi hedefleyen, sınır tanımayan ve diğer yıldızlı sıfatlara sahip bireyler yetişir.

Ne varki bu büyük değişikliğin birde çok daha önemli ve sizin günlük yaşamınızı hatta tüm hayatınızı etkileyecek başka bir boyutu var. Psikolojik boyut.

İnsanın yaşamını değiştirmeye karar vermesi kolay değil. Bazen bunu bilinçli bazende pek farkına varmadan yaparız. Ama eğer bir şekilde kıta değiştirme kararı vermişseniz en azından yaşamınızın tamamen değişeceğini biliyorsunuz demektir.

Bu kararı vermeden önce bilinmesi gereken pek çok şey var. Hazırlanması gereken evrak ve bavullar yanında hatta onlardan çok daha önce kendinizi bu fikre ve gerçeğe hazırlamalısınız.Daha da önemlisi kendinizi iyice bir sorgulamalısınız.

Her geçen gün daha bir globalleşen dünyada, ulaşımın ve haberleşmenin kolaylaşması ile birlikte insanların hareketliliği de artıyor. Ana babalarımızın kuşağındaki gibi doğduğu yerde ölen insan sayısı git gide azalıyor. Ama bununda yani sıra getirdiği ciddi bedeller ve sorunlar varki özellikle Amerikaya göçmen olmaya karar verdi iseniz bunları kesinlikle öğrenmeniz ve değerlendirmeniz gerek.

1.         Göçmen mi yoksa Geçici İşçi misiniz?

2.         Geride bıraktığım neler benim için ne kadar önemli?

3.         “Nobody” olmaya hazırmısınız?

4.         Eğer yanlız gelmiyorsanız ilişkilerinize ne kadar güveniyorsunuz?

Göçmen mi yoksa Geçici İşçi misiniz?

1950 lerde Almanya`nın Türkiye’den işçi talep etmesi üzerine başlayan Geçici işçi kavramı Türkiye’de Almancı olarak tanımlanıyor çoğunlukla. Bu dönemde ve takip eden yıllarda akın akın insanımız Avrupa’ya daha iyi imkanlar ve daha çok para kazanmak üzere giderken bu göçün ardından gelecek sosyal problemleri hiç hesaplamadılar.

Ne varki başlangıçta bir iki yıllık çalışma hayatı düşüncesi ile başlayan bu göç ler zamanla uzayıp ikinci üçüncü kuşaklara intikal etti. Ve ortaya çıkan sorunlar git gide de buyudu.

Ana ve babalar kendilerini geldikleri ülkeye ait hissederken bu yeni kuşaklar her iki ülkeye de ait olamamak gibi sorunlarla karşılaştılar.

Amerika Avrupa’dan cok daha farklı bir ülke! Sadece uzakligi degil kültür olarak ta Avrupa’dan cok daha farklı olmasininda getirdigi kendine mahsus konumlar var.

Amerika’ya doğru bu maceraya başlarken kendinize sormanız gereken ilk soru “Ben Geçici İşçimiyim yoksa Göçmenmiyim” olmalı.

Bu seyahatinizin amacı daha iyi koşullarda çalışıp para biriktirip ülkeye geri dönmek mi yoksa bu yeni ülkeye sahiden yerleşip burayı kendinize vatan bellemek niyetindemisiniz?

Amerika Avrupadan çok daha açık ve özellikle yeni göçmenlere toleranslı bir ülke. Geçmişinin göçmenlerden oluşmasından dolayı sizi olduğunuz gibi kabullenmeye hazır bir ortam.bulacaksınız.

Ama aynı zamanda tamamen değişik bir kültür ve yaşam biçimi de söz konuşu.

Tanıdığım bir çok Türk büyük hayallerle Amerikaya gelip yerleştikten sonra emekliliklerinde Türkiye’ye geri dönebilme hayalı kuruyor. Ne varki bu ülkede geçirilen her gün bu dönüşü biraz daha zor hatta imkansız yapabilir.

↑ Yukarı Çık!

Geride bıraktiğim neler benim için ne kadar önemli?

İnsanın yaşamı sadece iş, çalışmak ve para kazanıp para harcamak olmadığı için bu maceraya atılırken özellikle sizin için nelerin değerli olduğunu, ne gibi alışkanlıklarınız olduğunu ve bugün ki yaşam şeklinizi baştan gözden geçirin.

Aileniz, arkadaşlarınız sizin için ne kadar önemli. Onlarla geçirdiğiniz vakit günlük yaşamınızın ne kadarını kapsıyor. Sosyal hayat sizin için ne anlam ifade ediyor? Yeniliklere ne kadar açıksınız? Ne tür hobileriniz var?

Örneğin tanıdığım bir Türk erkek geçmiş yaşamında günün büyük kısmını kahvede geçirirmis. Burdaki yaşam da bunu yerini alacak başka bir aktivite ve arkadaşlar bulamadığı için boş zamanında ne yapacağı onun için ciddi bir problem olmaya başladı.

Bir arkadaşımın Fransız eşi koşulları çok iyi olduğu halde bu ülkeden nefret edip 2 seneden sonra işlerini ve düzenlerini bırakma pahasına Avrupa’ya geri dönmek istedi. Niye diye kendisine sorduğumda “Bu ülkede dost bulmak imkansız, ilk geldiğimiz gün yandaki evde oturan komşumuz bahçedeki çitin arkasından bize Merhaba deyip sohbete başlamıştı. Bende ne sıcak kanlı kadın diye düşünerek sevinmiştim.Ama iki sene boyunca ne yapatıysam bu ilişki çitin öbür tarafına geçmedi” dedi.

Bir başka Türk hanım, akşam üstleri örgüsünü alıp arkadaş evlerindeki toplantılara gidemediği için kocasını burda bırakıp Türkiye’ye geri dondu.

Başta çok önemsiz ve küçük gözüken bu detayların sizin yaşamınız için ne denli önem taşıdığına ancak siz karar verebilirsiniz. Ama bu kararı almadan önce bu detayları kesinlikle düşünmekte fayda olduğunu gelecek senelerde sizlerde göreceksiniz.

Genelde bu göçe karar verilirken maddi koşulların daha iyi olacağı, yaşam şartlarının çok daha ileri gideceği göz önüne alınmakta. Ama unutmayınki bunun birde ciddi bir psikolojik cephesi var.

↑ Yukarı Çık!

“Nobody” olmaya hazırmısınız?

Yeni bir ülkeye yerleşmek ve birden bire sizi kimsenin tanımadığı, nerden geldiğinizi bilmediği ve önemsemediği bir ortamda bulmak çarpıcı ve rahatsız edici bir deneyim.

Her ne kadar yeni gelenler diğer Türklerin yakınında ve desteği ile bir başlangıç yapma şansına sahip olsalarda burdaki Türk grubununda Türkiyede ki gibi olmadığını olamayacağını kısa zamanda farkederler. Zamanla günlük yaşamda bu tür eş dost ilişkilerine vakit bulamadığınızı göreceksiniz. Yavaş yavaş yaşamınız Türkiye’de olmadığı bir biçimde önceden planlanmaya, her saat ve dakikanız hesaplanmaya başlayacak. Ve bu yeni gelenler için çok anlaşılır bir durum olmadığı için tepki ile karşılanmakta.

Çat kapı ziyaretler, uzun ev oturmaları zamanla pek uygulanamayacak lüksler olmaya başlar.

Sabah 6 da kalkmak zorunda iseniz akşam 10 da yatağa gitmeniz gerektiğini kısa bir sürede anlayacağınız gibi, birkaç denemeden sonra telefon edip haberleşmeden birilerinin kapısında belirmeninde pek akıllıca olmadığını kapıda kaldığınızda yada gittiğiniz evin planları olduğunu gördüğünüzde anlayacaksınızdır. Bu yaşam biçimi değişiklikleri zaman zaman yeni gelenlerle eskiler arasında derin çelişkilere ve kırgınlıklara yol açar. Daha da önemlisi genelde ilk gelindiğinde yardım alınan kişi ile gırtlak gırtlağa gelinir.

Bunu deneyimlerimle en iyi bilenlerden biri olarak çok düşünüp araştırdım ve sonuçta bunun suçlusunun NoBody Sendromu olduğuna karar verdim. Bu benim yarattığım değil ama benim adını taktiğim bir sendrom. Göçmenlerde çok yaşanan bir duruma takılmış bir isim. Kim bilir bu konuda araştırma yapan, Göçmen Psikolojisi konusu olanlarda buna belki başka bir ad takmışlardır. Tabii bu her Göçmeni vuran bir konuda değil belki ama ben yinede iyi kötü hemen her göçmenin bu sendromu kendi kültür ve geçmişi doğrultusunda yaşadığına inanıyorum.

Nobody sendromu belli bir yaşta başka bir ülkeye göçüp birden bire kendinizi bulduğunuz durumdur.

Dedimya bu herkesi ve her koşulu belki tam anlamı ile kapsamaz ama çoğunlukla herkes bir yerinden bir kısmını yaşar.

“Taş yerinde ağırdır”diye güzel bir ata sözü vardır. Bunun anlamı kişinin doğup büyüdüğü ait olduğu ortamdaki değerinin ne kadar farklı olduğu ile ilgilidir. Öyleki doğal çevremizde ailemiz, senelere dayanan ilişkilerimizde dost ve arkadaşlarımız, iş hayatında bizi uzun uzun inceleme değişik koşullardaki tutumlarımızı gözleme şansı bulmuş iş arkadaşlarımızla bir anlam ifade ederiz.

Ama ömrünüzün bir yarısında kalkıp göçmen olarak bir yere geliyorsanız birden bütün bu kimlik ve bu kimlikle gelen kolaylıklardan mahrum kalıyorsunuz demektir. Ve göçmenlikte bu sendrom en şiddetli şekilde o ilk bir iki aylık balayı sonrası hissedilmeye başlar. Özellikle de belli bir yaşta ve belli bir konumdan geliyorsanız.

Öncelikle çok basit şeyleri bile bilmemek koyar insana. Alışverişte kasada parayı öderken o garip makinaları kullanmayı keşfedebilmek, girip bir benzin istasyonundan benzin almak, aksanınızı ve dilinizi anlamayan birine derdinizi anlatabilmek için debelenmek. Hele ve hele ilk adımınızda hazır bir işiniz yada çok geçerli bir mesleğiniz yoksa. Kendi ülkesinde mimar yada mühendis olanların bulaşıkçılık, taksi şoförlüğü yapması yaptıkları bu işlerle kendi ülkelerindeki yaşam standartlarının üstünde bir standartta sağlasalar da derin psikolojik sorunlar yaratabilmektedir.

Tanıdık bir bakkalın “Ohh merhaba abi” si, çaycının “beyim bir tavşan kanı istermişin”i aslında egoları farkına varmadan besleyen, insanların güven duygularını arttıran küçücük farkedilmeyen katkılar, ama önemli katkılar. Bir işiniz olduğunda iki telefon edip yaptırabilmeniz yada halledebilecek birilerine erişebilmeniz, parasız kalsanız borç alabileceğiniz akrabalar, eş dostun olması yaşamı inanılmaz kolaylaştıran şeylerdir içinde yaşarken farketmesekte. Birden bire bütün bunlardan yoksun kalmak ise tam anlamı ile “No body” olma sendromudur işte.

Göçmen erkekler bunu çok daha şiddetle yaşarlar kadınlardan. Kadınların zaten çok fazla bir öz güveni ve önemli bir rolü olmayan toplumlardan geldiklerinde bu ülkeyi çok sevip çok çabuk alıştıklarını izlersiniz. Gün be gün kendilerine edinebilecekleri yeri ve rolü ve bunların ne denli kolaylıkla edinilebileceğini gördüklerinde derin bir sevgiyle bu yeni ülkeye bağlanır ve gelen özgürlüğü ve toplumsal rolü benimserler. Oysa erkekler çoğunlukla geride ne olursa olsun kendilerine verilmiş o önem ve statü yerine sıfırdan başlamayı bir türlü kabullenemezler. Çoğu buruklaşır ve bezginleşir yeniden kendilerini kabullendirmek için gereken çaba ve uğraş yerine geçmişte ne olduklarını durup durup vurgulamayı yeğlerler ve çoğu zaman gerideki yaşamın bir uzantısını burdada arayıp dururlar. Gerginlik ve durumu kabullenememe dışarıya da yansıyıp onları sempatik olmaktan uzak ve çevrelerindede çabuk kabulenilemez bir hale getirir.

Bütün bu dış savaşımın yani sıra o özledikleri saygınlığı bunca ararken evde de saygınlıklarını kaybetmekte olduklarını düşünmeleri normaldir. Eş dış yaşama kendini kolaylıkla uydurmaya başlamış keşfettiği yeni özgürlükler ve rolde eski rolünün dışına evdede çıkmaya çalışmakta, çocuklar ise bu yeni dünyada eski geleneklerin uygulanılmaya çalışılmasına kesinlikle karşı çıkmaktadırlar. Hatta daha da ileri gidip bu kırık dökük konuşan ebeveynin hiçbir şey bilmediklerini düşünüp onlardan utanıyor bile olabilirler. Bütün bu faktörler arasında kişinin kendine ve geleceğe olan güvenini koruyabilmesinin ne kadar zor olduğunu anlayabilirsiniz. Kaybolmamak ve sadece ayakta kalmak değil, daha da ileriye gidebilmek ve başarmak için normalden çok daha büyük bir çaba ve psikolojik olarak ciddi bir şekilde güçlü olmak gerekir.

Doğal olarak geçen süreçte insanlar bulundukları çevreye alışıp o ilk zamanın Nobody hissini atsalar yada azaltsalarda bazen bu duygu taa dipte bir yerde kalakalır ve derin bir özlem olarak kendini gösterir. Artık o özlem memleket özlemindende öte adı konmasada ordadır ve ne yazıkki birçok kişiyi yaşadığı bu yeni ortamı bir türlü sevememe ve ait olamama şeklinde etkiler.

Göçmenlik sadece yeni bir yaşama başlamak değil aynı zamanda yep yeni bir insan olarak doğmaya benzer. Buna böyle bakar ve positif bir tutumla bunu eğlenceli bir macera olarak kabul ederseniz ve kendinizi yeniden yepyeni bir insan olarak inşa edip yeni bir çevreye kabul ettirmeyi hedeflerseniz birçok şey daha kolay gelebilir.

Unutmayın Nobody olmak kolay değil belki ama o Nobody`i bir “Somebody” ye çevirdiğinizde alacağınız hazzı hiçbirşey karşılayamaz..Ve kaç insana kendini geçmiş yanlışlarından uzakta yeniden oluşturma şansı verilir.

↑ Yukarı Çık!

Eğer yanlız gelmiyorsanız ilişkilerinize ne kadar güveniyorsunuz?

Tamamen değişen bir ortama eğer bir çift yada ana baba olarak geliyorsanız bu yeni yaşamın ilişkilerinizi nasıl etkileyeceğini de göz önünde bulundurmalısınız. Bu yeni yaşamda ilişkinizdeki rol dağılımlarının değişeceğini ve her bireyin bulunulan ortamda farklılaşırken bu değişimlerin ilişkiyi de etkileyeceğini unutmamalısınız.

Örneğin evil iseniz esiniz sizi evlendiğiniz dönemdeki işiniz, statünüz ve toplumda temsil ettiğiniz yerle tanımış ve o şekilde kabul etmiş demektir. Amerika’ya geldiğinizde büyük ihtimalle ilk bulacağınız işler ülkenizdekiler seviyesinde olmayacak. Dış dünyadaki saygınlığınız ülkenizdeki ile kıyaslanmayacak seviyede olacak artı bilgi ve görgünüzde bu ülkede kendi ülkenize göre son derece kısıtlı ve yetersiz olacak.Eşinizin mesela Mühendis olan size bir benzinci de çalışırken görmesi, Mac Donald’s’da drive-thru’ya girmeyi beceremediğinizi izlemesi nasıl etkileyecek.

Yada tam tersi, ülkenizde akşam eve geldiğinizde yemeği hazırlamış evi toplamış olan eş burda çalışmaya başlamış ve size burda herkes bu işleri paylaşıyor bu akşam sen niye yemeği yapmıyorsun dediğinde, yada iş yerinden kızlarla girls night out’a gidiyorum ben bu akşam dediğinde ilişkiniz nasıl etkilenecek?

Mahmut ve Rusanla tanışalı nerdeyse 12 yıl olmuş.O Ohio’nun soğuk bir kışında gittiğimiz bir restauranda çalışan Türkler olduğunu duyup tanışmıştık. Mahmut upuzun ip ince bir oğlancık. Oğlancık dediğime bakmayın gene 20 lerin sonlarında 30’ların başlarında bir yerde. Ama öyle temiz öyle dümdüz bir insanki daha ilk günden onun o kendine mahsus yürüyüşü ile gülüşüne vuruluyorsunuz. Zaman içinde pek çok şeyi paylaştık. Ne zaman birşeyde yardıma ihtyacım olsa hemen ne yapar yapar o çalıştığı üç işi falan bir şekilde iptal eder hemen yanımızda biter. Rusan ise oldukça göstrisli bir kızcağız sarısın mavi gözlü fıkır fıkır. Birde oğulları var. O zamanlar 3-4 yaşlarındaydı tabii. Ele avuca sığmayan ve zaman zaman beni deli edip “Yahu çocuklar biraz ingilizceniz düzelsinde sizi bir “ana baba” okuluna yollayalım” dedirten cinsten.

Aslında kötü bir çocuk değil, ama kendileri daha çocuk olan ana babanın gerçekten düzensiz ve kötü yönlendirmesi ile şaşkın ne yapacağını bilmez bir oğlan. Amerika’ya Greencard lottary ile gelmişler. Nasıl bir cesarettir bilinmez; dil bilmeden, geçerli bir diploma olmadan daha yaşadıkları şehirden dışarı çıkmamışken bir şekilde çıkan bu imkana kısmettir deyip atlamışlar. Önceleri gelir gelmez kimseleri bilmedikleri için bir iki defa yer değiştirmişler. Birilerinin verdiği bir isim, öylesine verilmiş bir telefon numarası ne bulurlarsa değerlendirmişler. Önce güneyde bir eyalette bir Türk’ün garaj üstündeki tek odalı misafir hanesinde yaşayıp onun fuar işlerinde çalışmış Mahmut, Rusan da evin temizliğine bakmış karın tokluğuna. Sonra bakmışlar bu böyle sürüp gidecek ve para pul göremeyecekler Ohio’da buldukları başka ahbab tavsiyesi ile yüklenip buraya taşınmışlar.

Müdürü Türk olan bu restaurandda bir iş, bir diğer Türk restaurantta gece işi ve zamanla edinilen eş dostun evlerinde tamirat. Mahmut ben onu bildim bileli 3 iste birden çalışır hep. Önceleri haftada bir bütün mektuplarını toplar getirirdi bakar ayıklardık beraber faturaları ve junk mailleri.Sonraları ikide bir kavga eder olduk, onu sıkıştırır daha ne kadar bu asgari ücretli işlerde kendini öldüreceğini sorardım.. İngilizce kursuna gitmesi, bir sanat edinmesi gerektiğini söyledikçe boynunu kırar “Ama vakitmi varki” derdi. Bir türlü ona anlatamamıştım vakti yaratırsa 3 iste yaptığı parayı bir iste kazanacak bir sanat edinirse geleceği olabileceğini. Rusan ise daha becerikli idi. Belki ilkokul mezunu bile değildi ama ingilizcesini televizyon izleyerek ilerletmiş daha sonrada ona ayarladığımız bir kilisenin bedava kurslarını kaçırmadan takip etmişti.

İşte o noktadan sonra anlaşmazlıkları günden güne arttı ve bana kadar yansımaya başladı. Rusan artık gezmek dolaşmak istiyordu oysa Mahmut akşam eve geldiğinde gece yarısı tekrar gideceği ikinci işinden önce ancak yemek ve uyumak için zaman buluyordu. Rusan artık Mahmud’u beyenmiyor onu devamlı ilgisiz olmakla suçluyordu. Sonunda Mahmut çareyi onada iş ayarlamak ve araba kullanmayı öğretmekte buldu. Artık ikişide restaurantta çalışıyorlardı ama farklı saatlerde çünki evde bir çocuk vardı ve çocuğa baktırmak büyük masraf olacaktı. Geçen yıllar içinde adım adım uzaklaşmalarını izledik. Mahmud internete merak sarmış ve her nasılsa birden bire Türkiye’den Amerikaya gelmeye çalışan hatunların hücumuna uğramış ama sanırım bu durum Rusan’ın onu devamlayan horlayan tutumu içinde tam bir çıkış olmuştu.

Rusan ise kendi gücü ile sarhoş durumdaydı artık öncelikle kazandığı paradan beş kuruş eve vermeyeceğini ilan ederek başladı. Bu aralarında epey bir tatsızlık yarattıysada Mahmut sonunda ellememeye başladı. Ardından Rusan elden düşme eski arabasını beğenmemeye illa Mahmud’un aldığı yeni arabadan istemeye başladı. Böylece kapıları önünde iki yeni Buick ve tabii olabildiğince yüksek faizli iki araba ödemeleri oldu. Buda Mahmud’un dahada çok çalışması demekti.

Biz taşındıktan sonra çok fazla takip edemedik gelişmeleri ama Rusan’ın peşpeşe trafik kazaları Mahmud’un durmadan artan iş sayısı bu aradada okula başlayan oğlanın iyiden iyiye bozulan davranış biçimi ve büyük ihtimalle psikolojisine ilişkin bölük pörcük haberler geldi gitti. Bir müddet sonra boşandıklarını öğrendik. Boşanma kağıt üstünde olmuş ama hala bağlantıları kopmamıştı..İlişkileri ne seninle ne sensiz bir durumdaydı. Ne başka birileri ile yapabiliyorlar ne de bir araya gelebiliyorlardı. California’ya geldikten sonra Mahmut’tan bir telefon aldık gelip buraları görmek istiyordu.

Buyur ettik. Çıka geldiğinde gene aynı uzun oğlancıktı daha da zayıflamış tam bir karikatür olmuştu. İnternetteki Türk kız arkadaşlarını anlattı hepsi buralara gelmek istiyordu. Ama Mahmut’ta aptal değildi. Türkiye’ye gidip tanıştığı pek hocbeş ettikleri birine Amerika’ya dönüşte “Ben sensiz yapamayacağım Türkiyeye geri geleceğim senin için” demiş ve ortalık karışmıştı. Kız ailesinin evlenmelerine izin vermeyeceğini kendisinin üniversite onun ise ilk okul mezunu olduğunu söylemeye başlamıştı. Mahmut buna iyi bozulmuştu. “Burda beraber olmaya gelince iyi oluyor ilişkide Türkiyede olmuyor ne işse” deyip deyip gülüyordu.

Bu arada Rusan`a da ineternette chat öğretmiş böylece onunda yakasından düşeceğini ummuştu. Şimdi ise Rusan’ın ikide bir Amerika içinde ve Türkiye’de birilerine ziyaretlere gitmesi yüzlerce dolarlık telefon kartları kullanıp bu adamlarla konuşmasına çok bozuluyordu.

Artık Ohio’da kalmak istemediğini California’ya gelip yeni bir hayat kurmak niyetinde olduğunu söylediğinde açıkçası sevindim. Onun gibi bir eski dostun yakında olması her zaman içi hoş birşeydi. Üstelik beni bir köşede yakalayıp “Ben elektrikçi olmaya karar verdim olmasa okula da gideriz ama o lisansı alacam” dediğinde üstünden 12 senede geçmiş olsa böyle bir karar verdiği için gurur duydum onla. Şimdi bu dosta yeni bir başlangıçta yardım ederken bir yandanda düşünüyorum. Eğer hiç gelmeselerdi bugün Türkiye’de büyük ihtimalle beraber iyi bir evlilikleri olacaktı. Acaba öyle dahamı iyi olurdu?

Çocuklar ise başlı başına bir konu. Ne yazıkki en çok sorun yaşanan cephelerden biri de yeni göçmenler için çocuklar. Özellikle geldiğinizde yanınızda okul çağında çocuğunuz varsa ciddi çelişkiler yaşamaya hazır olun.

Çocukların ülkeye alışmaları büyüklere göre kolay oluyor. Yaş ne kadar küçükse sorunda daha azalıyor gibi. Okula ilk başladıklarında dil problem ile karşılaşmanın yanında birde kendilerini kabul etirme sorunu yaşıyorlar.

Üstelik eğer yakından izlerseniz çocukların dünyasının büyüklerinkinden çok daha vahşi ve acımasız olduğunu görürsünüz. Kendilerinden olmayan, tanımadıklarını aralarına almadıkları gibi onlara karşı çok saldırgan davranışlarda gösteriyorlar.

Bu durumda çocuklar genelde kendileri gibi gurup dışında kalanları arkadaş olarak seçme eğlemine giriyorlar. Ne varki bu dışlananlar bir çok zaman problemli, hatta tehlikeli olanlar olabiliyor. Bu şekilde gang çetelerine katılan, yada uyuşturucu ve hap alışkanlıkları edinen pek çok yeni göçmen çocuk görmek mümkün.

Diğer bir problemde gün be gün çocuklar kendilerine çıkış bulup uyum sağladıkça, ev yaşamları ile çelişkeye düşmeleri. Onlar okulda sokakta artık Amerikalı olarak kabul edilmeye başladıklarında evde ailelerinin tamamen başka bir kültürü empoze etmeleri çatışmalara ve kopmalara neden oluyor.

Ana babalarından utanan onların okula gelmesini istemeyen çocuklar, arkadaşlarını evlerine davet etmek istemeyenler gibi pek çok durum gördüm. Ve adım adım bu farklılık büyüdükçe aile ile çocuklar arasında ciddi uçurumlar oluşuyor. Özellikle kendi kültürünü korumak isteyen ebeveyn ile artık kendini bu ülkenin bir ferdi olarak hissetmek isteyen ve bu konuda bazen aşırıya kaçan gençlerin sürtüşmelerine pek çok örnek verilebilir.

İşte gelmeden düşünmeniz ve hesaplamanız gereken psikolojik etkenlerden bir kaç örnek. Bunlar herkes için illa olacak şeyler değil belki ama ne yazıkki pek çoğumuz gelmeden önce işin bu yanını hiç düşünmediğimiz ve bilmediğimiz için sorunları ve sorun olabilecekleri baştan tesbit etme şansımız olmadı.

↑ Yukarı Çık!